دانشگاه فردوسی مشهد فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) 2008-9139 مقالات آماده انتشار 2025 03 08 A critic study on the precautionary Jurisprudential verdict تحلیل انتقادی رویکرد استنباطی احتیاط‌ورزی در مقام افتاء 46455 10.22067/jfiqh.2025.88738.1831 FA رضا حق پناه هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی 0000-0001-8158-8528 Journal Article 2024 10 16 A logical accepted manner to overcome the situation of puzzlement to issue a juristic verdict by a Jurist is precaution in issue a verdict. A methodology witch enjoys religious proofs. Anyhow it is a subject to be investigated again and this article which is an analytic one is going to answer the question of whether precaution is a general practical accepted manner by witch one can achieve a legal verdict or not? Having explain the notion of (ihtiat) or precaution and elaboration of the reason put forward to prove its reliability; the reasons are restudied and evaluated to gain the conclusion that precaution, as a general source of ijtihad is not approvable. Moreover, there are three Profs Witch deny its acceptability: tribulation in normal life, increasing scrupulosity and causing hardship in human ordinary life which are all denied in Islamic teachings. احتیاط‌ورزی یکی از راهکاری معقول برای خروج از تحیّر عمل به احکام شرعی است که از پشتوانه های شرعی نیز برخوردار است. با این حال مجاز بودن استناد به احتیاط در مقام افتاء در قامت یکی از روش های اجتهاد، قابلیت کاوشی نوین را دارد. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با بهره از منابع کتابخانه ای در پی پاسخ به این پرسش است که آیا می توان در مقام افتاء به احتیاط ورزی به عنوان راهکاری فراگیر عمل نمود یا خیر؟ برای دست‌یافتن به پاسخ این پرسش، پس از تبیین دقیق مفهوم «احتیاط در مقام افتاء»، به تبییت دلایل ادعایی و محتمل باورمندان به لزوم این روش پرداخته شده و در ذیل هر دلیل، نقدهایی بیان شده است. پس از اثبات ناکافی بودن دلایل پیش‌گفته، اصل ناکارآمدی رویکرد احتیاط‌ورزی در مقام افتاء تبیین شده و در ادامه ادله بایسته بودن کاستن از چنین احتیاط هایی در سه محور ذیل تبیین شده اند: ایجاد اختلال در نظام معیشت و اداره جامعه، وسواس زا بودن و نیز عسر و حرج آفرین بودن احتیاط های فراوان. https://jfiqh.um.ac.ir/article_46455_1fdfb6f89419a6d2e520339bfea2d0bb.pdf