دانشگاه فردوسی مشهد فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) 2008-9139 58 2 2026 08 26 The Applicability of the Principle of Non-forgiveness of a Muslim's Blood to Benevolent Acts (fiʿl-i muḥsinānih) Resulting in Death (With a Critique of Article 509 of the Islamic Penal Code) بررسی شمول قاعدۀ ابطال‌ناپذیری خون مسلمان نسبت به فعل محسنانه منتهی به مرگ (همراه با نقد ۀ9 ق.م.ا) 183 206 46975 10.22067/jfiqh.2025.90265.1851 FA سید حسین قندیلی دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0009-0002-4029-144X علیرضا عابدی سرآسیا دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران محمد تقی قبولی درافشان دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0002-4265-7700 Journal Article 2024 10 22 According to the Rule of Iḥsān, if a benevolent act results in loss or damage, it does not give rise to liability (żamān), and Imāmī jurists generally make no distinction in this respect between financial loss and bodily injury. This is despite the fact that the Sharīʿa has established a distinction between financial and bodily harm with respect to liability based on the available evidence and indications. In cases of bodily harm, unlike financial loss, the Principle of the Non-forgiveness of a Muslim's Blood has been established to prevent a Muslim's blood from being rendered uncompensated and to preclude the negation of liability. Against this background, the present study asks whether the complete denial of liability for a benevolent act resulting in death can itself amount to rendering a Muslim's blood uncompensated. The present article adopts a descriptive-analytical method and relies on library and documentary sources to review three possible scenarios: a benevolent act resulting in the death of the beneficiary, a benevolent act resulting in the death of a third person, and a benevolent act committed with the intention of promoting the public good that results in death. The possible legal outcomes are analyzed, and in some situations the possibility of compensating bodily injuries through the Public Treasury, on the basis of the Principle of the Non-forgiveness of a Muslim's Blood and other supporting reasons and indications, is strengthened. براساس قاعدۀ احسان اگر فعل محسنانه منجر به خسارت شود موجب ضمان نیست و دراین‌باره در کلام فقها تفاوتی بین خسارت جانی و مالی نیست. این در حالی است که برحسبِ شواهد و قراین، شریعت بر تفاوت بین خسارت مالی و جانی از حیث ضمان بنا نهاده است. در خسارت‌ جانی برخلاف مالی قاعدهٔ ابطال‌ناپذیری خون مسلمان جعل شده است که از پایمال‌شدن خون مسلمان و منتفی‌بودن ضمان جلوگیری می‎کند. اکنون این سؤال مطرح است که در فعل محسنانهٔ منتهی به مرگ، آیا منتفی‌بودن ضمان به‌صورت مطلق مصداق پایمال‌شدن خون یک مسلمان نیست؟ در این نوشتار، به روش توصیفی‌تحلیلی و با ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و اسنادی، با بررسی صُوَر سه‌گانۀ بحث شامل فعل منجر به قتل محسنٌ‌الیه، فعل منجر به قتل شخص ثالث و فعل منجر به قتل با قصد احسان عمومی، احتمالات موجود مورد بررسی قرار می‌گیرد و در برخی حالات احتمال جبران خسارات جانی ازسوی بیت‌المال با استناد به قاعدۀ ابطال‌ناپذیری خون مسلمان و سایر شواهد و قراین تقویت می‌گردد. https://jfiqh.um.ac.ir/article_46975_2cbc9de73c182f899c4269d5199c196d.pdf