فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

پژوهشی در اسناد و اعتبار حدیث رفع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه تهران و پژوهشگر حوزوی
چکیده
حدیث رفع را می توان یکی از مهمترین احادیثی دانست که در اصول فقه برای اثبات اصل برائت شرعی بدان استناد شده و در فقه به کار گرفته می‌شود. برخی از بزرگان معاصر اشکالاتی را در اعتبار سندی این حدیث و امکان استناد به آن مطرح نموده اند و مباحثاتی در این باره میان فق‌ها و اصولیان شکل گرفته است. ما در این مقاله ضمن طرح و نقد و بررسی دیدگاه‌های بزرگان کوشیده‌ایم که با تتبع در متون و جمع آوری و مقارنه شواهد، اعتبار سندی احادیثی که بر رفع ما لا یعلمون مشتمل است را بر اساس مبانی مختلف در اعتبار اخبار و اسناد نشان دهیم. در این راستا مسیر‌هایی برای توثیق عام و خاص راویان و وثوق به صدور مضمون رفع ما لا یعلمون با توجه به استفاضه و کثرت نقل را پی جسته‌ایم.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. التوحید. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1398ق.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. الخصال. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1362.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. کتاب منلایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌دوم، 1413ق.
ابن‌شعبه، حسن‌بن‌علی. تحف العقول. قم: مؤسسة النشر الإسلامیة. چاپ‌دوم، 1404ق.
ابن‌قولویه قمی، جعفربن‌محمد. کامل الزیارات. نجف: دار المرتضویه. چاپ‌اول، 1365.
اشعری قمی، احمدبن‌محمدبن‌عیسی. النوادر. قم: مدرسۀ امام مهدی(عج). چاپ‌اول، 1408ق.
انصاری، مرتضی‌بن‌محمدامین. فرائد الأصول. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌پنجم، 1416ق.
بجنوردی، حسن. منتهی الأصول. تهران: العروج. چاپ‌اول، 1380.
برقی، احمدبن‌محمد. المحاسن. تهران: دار الکتب الإسلامیة. چاپ‌دوم، 1371ق.
برقی، احمدبن‌محمد. المحاسن. رجال البرقی: الطبقات. تهران: دانشگاه تهران. چاپ‌اول، 1342.
تقی‌الدین حلی، حسن‌بن‌علی. الرجال. تهران: دانشگاه تهران. چاپ‌اول، 1342.
جزایری، محمدجعفر. منتهی الدرایة فی توضیح الکفایة. قم: دار الکتاب. چاپ‌چهارم، 1415ق.
جوان، عبدالله. «اعتبار آراء رجالیان از منظر حجیت ظنون عقلایی»، دو فصلنامۀ فقۀ و مبانی حقوق اسلامی. ش1، 1393، 77تا94. Doi : 2014.52433/jjfil/10.22059
حر عاملی، محمدبن‌حسن. الفصول المهمة فی اصول الأئمة. قم: امام رضا(ع). چاپ‌اول، 1418ق.
حر عاملی، محمدبن‌حسن. تفصیل وسایل الشیعة الی مسائل الشریعة. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌اول، 1409ق.
حسینی قزوینی، محمد. المدخل الی علم الرجال و الدرایة. قم: ولی‌عصر(عج). چاپ‌اول، 1424ق.
خمینی، روح‌الله. کتاب البیع. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام. چاپ‌اول، 1421ق.
خمینی، روح‌الله. تهذیب الأصول. مقرر: جعفر سبحانی. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره). چاپ‌اول، 1423ق.
خمینى، سیدمصطفی. تحریرات فی الأصول. قم: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی. چاپ‌اول، 1418ق.
خویی، ابوالقاسم. التنقیح فی شرح العروة الوثقی. مقرر: میرزاعلی غروی تبریزی. قم: لطفی. چاپ‌اول، 1418ق.
خویی، ابوالقاسم. محاضرات فی اصول الفقه. مقرر: محمداسحاق فیاض. قم: مؤسسۀ احیاء آثار امام خویی(ره). چاپ‌اول، 1422ق.
خویی، ابوالقاسم. مصباح الأصول. مقرر: سیدمحمد سرورحسینی بهسودی. قم: داوری. چاپ‌ششم، 1420ق.
خویی، ابوالقاسم. معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. تهران: مرکز نشر فرهنگ اسلامی. چاپ‌سوم، 1417ق.
روحانی، محمدصادق. زبدة الأصول. تهران: حدیث دل. چاپ‌دوم، 1382.
سبحانى، جعفر. المحصول فی علم الأصول. مقرر: محمود جلالی مازندرانی. قم: امام صادق(ع). چاپ‌اول، 1414ق.
سبحانى، جعفر. کلیات فی علم الرجال. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌سوم، 1414ق.
صدر، محمدباقر. بحوث فی علم الأصول. مقرر: سیدمحمود هاشمی شاهرودی. قم: مؤسسۀ دائرة المعارف فقه اسلامی. چاپ‌سوم، 1417ق.
صدر، محمدباقر. مباحث الأصول. مقرر: سیدکاظم حائری. قم: مکتب الإعلام الإسلامی. چاپ‌اول، 1408.
طباطبایی قمی، تقی. آرائنا فی اصول الفقه. قم: محلاتی. چاپ‌اول، 1371.
طوسی، محمدبن‌حسن. تهذیب الأحکام. تهران: دار الکتب الإسلامیة. چاپ‌چهارم، 1407ق.
طوسی، محمدبن‌حسن. رجال. قم: مؤسسة النشر الإسلامیة. چاپ‌ششم، 1373.
طوسی، محمدبن‌حسن. فهرست کتب الشیعة و اصولهم. قم: محقق طباطبایی. چاپ‌اول، 1420ق.
علامه حلی، حسن‌بن‌یوسف. رجال. نجف: دار الذخائر. چاپ‌دوم، بی‌تا.
کشی، محمدبن‌عمر. رجال: اختیار معرفة الرجال. مشهد: دانشگاه مشهد. چاپ‌اول، 1409ق.
کلینی، محمدبن‌یعقوب. الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة. چاپ‌چهارم، 1407ق.
مجلسی، محمدباقربن‌محمدتقی. بحار الأنوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی. چاپ‌دوم، 1403ق.
مددی الموسوی، سیداحمد. «درس خارج اصول فقه». پایگاه اطلاع رسانی معظمله. 2مهرماه 1393.
مروجی، علی. تمهید الوسائل فی شرح الرسائل. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1410ق.
مفید، محمدبن‌محمد. الإختصاص. قم: کنگرۀ هزارۀ شیخ مفید. چاپ‌اول، 1413ق.
نائینی، محمدحسین. کتاب الصلاة. مقرر: محمدعلی کاظمی. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌اول، 1411ق.
نجاشی، احمدبن‌علی. رجال. قم: مؤسسة النشر الإسلامیة. چاپ‌اول، 1365.
نوری، حسین. خاتمة المستدرک. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌اول، 1417ق.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 23 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری 31 فروردین 1401
  • تاریخ پذیرش 21 خرداد 1401