Fiqh and Usul

Fiqh and Usul

A Critique of Fayż Kāshānī’s Viewpoint on the Prohibition of Ḥaqq al-Mārrah, with Emphasis on the Objectives of Sharīʿa

Document Type : Original Article

Authors
Department of Islamic Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad.
Abstract
One of the exceptions to the prohibition against unauthorized use of another person’s property is ḥaqq al-mārrah, a doctrine discussed within Islamic transactional jurisprudence. According to this doctrine, a passerby may, under certain conditions, consume fruit from gardens and orchards situated along the route while passing through them. Most jurists have accepted the permissibility of ḥaqq al-mārrah. Fayż Kāshānī, however, along with some other scholars, has rejected it on the basis of general principles condemning interference with another person’s property and traditions that prohibit such conduct. The present article examines the arguments advanced by both supporters and opponents of ḥaqq al-mārrah, with particular attention to Fayż Kāshānī’s arguments and their critique. It argues, first, that reliance on the prohibitory tradition is insufficient because it is based on a solitary report and, in light of its conflict with the mutawātir traditions supporting permissibility, should be interpreted as indicating disapproval rather than prohibition. Second, it argues that invoking the principle against improper interference with another’s property and the principle of respect for property is invalid in this case. The study further analyzes ḥaqq al-mārrah through the lens of objective-based jurisprudence (fiqh al-maqāṣid), concluding that prohibiting this right would undermine the objectives of Sharīʿa relevant to this issue. Accordingly, the view that permits ḥaqq al-mārrah appears to be the stronger position.
Keywords
Subjects

Qurān-i Karīm. Translated by Ḥusayn Anṣārīyān. Qum: Usvah, 2004/1383.
Abū al-Ṣalāḥ Ḥalabī, Taqī ibn Najm. al-Kāfī fī al-Fiqh. Isfahān: Maktaba al-Imām Amīr al-Muʾminīn)AS) al-ʿĀmah. Chāp-i  Awwal, s.d.
Abū Na ʻīm. Aḥmad ibn ʿAbd Allāh .Maʿrifa al-aābah. Beirut: Dār al-Kutub al-ʻIlmīyya. Chāp-i  Awwal, 2001/1422.
Abū Yaʻlā, Aḥmad  ibn ʻAlī. Musnad Abī Yaʻlā al-Mawṣilī. Beirut: Dār al-Maʾmūn, Chāp-i Duwwum, 1990/1410.  
ʿAlīdūst, Abū al-Qāsim. "Fiqh va Maqāṣid Sharīʻat". Fiqh Ahl-i Bayt. No. 41 (spring 2005/1384): 118-158.
ʿAllāmah Ḥillī, Ḥasan  ibn Yūsuf. Irshād al-Adhhān ilā Aḥkām al-Īmān. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Awwal, 1990/1410.
ʿAllāmah Ḥillī, Ḥasan  ibn Yūsuf. Mukhtalif al-Shīʿa fī Aḥkām al-Sharīʻa. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Duvvum, 1996/1374.
Allāmah Ḥillī, Ḥasan  ibn Yūsuf. Qawāʾid al-Aḥkām. Qum:  Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Awwal, 1993/1413.
ʿAllāmah Ḥillī, Ḥasan  ibn Yūsuf. Taḥrīr al-Aḥkām al-Sharʿīyah ʻalā Mazhab al-Imāmīya. Qum: Imām Ṣādiq(AS). Chāp-i Awwal, 1999/1420.
Āmidī, ʿAlī ibn Muḥammad. al-Aḥkām Uṣūl al-Aḥkām. Beirut: al-Maktab al-Islāmī, s.d.
Anṣārī, Muḥammad ʻAlī. Mawsūʿa al-Fiqhīya al-Muyassara wa Yalīhā al-Mulḥaq al-Uṣūlī . Qum: Majmaʻ al-Fikr al-Islāmī. Chāp-i  Awwal, 1995/1415.
Anṣārī, Murtaḍā ibn Muḥammad Amīn. al-Makāsib. Qum: Dār al-Dhakhāʾir. Chāp-i Awwal, 1991/1411.
Arākī, Muḥammad ʿAlī. Kitāb-i al-Bayʿ. Qum: Ismāʻīlīyān, Chāp-i  Awwal. 1995/1415.
ʿAṭīyah, Jamāl al-Dīn. Naw Tafʻīl Maqāṣid al-Sharīʻa.  Dimashq: Dār al-Fikr. Chāp-i Awwal, 2004/1424.
Bahjat, Muḥammad Taqī. Istiftāʾāt. Qum: Daftar Ḥażrat Āyat Allāh al-ʿUẓmā Bahjat, Chāp-i Awwal, 2007/1386.
Baḥrānī, Yūsuf ibn Aḥmad. al-Ḥadāʾiq al-Nāḍira fī Aḥkām al-ʿItra al-Ṭāḥira. Qum:  Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Awwal, 1985/1363.
Bayhaqī, Aḥmad ibn Ḥusayn. al-Sunan al-Kubrā. Beirut: Dār al-Kutub al-ʻIlmīyya. Chāp-i Sivum, 2003/1424.
Bayhaqī, Aḥmad ibn Ḥusayn. al-Sunan al-Ṣaghīr. Karachi: Dār al-Aqṣā. Chāp-i Awwal, s.d.
Bazzāz, Aḥmad ibn ʻUmar. Musnad al-Bazzāz. Madīnih: Maktaba al-ʻUlum  wa al-Ḥikam. Chāp-i Aval, 2009/1430.
Bujnūrdī, Ḥasan. al-Qawāʿid al-Fiqhīya. Qum: al-Hādī. Chāp-i Awwal,  1998/1377.
Fāḍil Miqdād, Miqdād ibn ʿAbd Allāh. al-Tanqīḥ al-Rāʾiʿ li-Mukhtaṣar al-Sharāʾiʿ. Qum: Maktaba Āyat Allāh al-ʿUẓmā al-Marʿashī al-Najafī.  Chāp-i Awwal, 1984/1404.
Fakhr  al-Muḥaqiqīn, Muḥammad ibn Ḥasan. Īḍāḥ Fawāʾid fī Sharḥ Mushkilāt al-Qawāʿid. Qum: Ismāʻīlīyān. Chāp-i Awwal, 1967/1387.
Farāhīdī, Khalīl ibn Aḥmad. Tartīb Kitāb al-ʻAyn. Qum: Dār al-Hijrat, Chāp-i Duwwum, 1989/1409.
Fayyūmī, Aḥmad ibn Muḥammad. al-Miṣbāḥ al-Munīr fī  Gharīb al-Sharḥ al-Kabīr li-l-Rāfiʻī. Qum: Dār al-Raḍī, s.d.
Fāżil Muwaḥidī Lankarānī, Muḥammad. al-Qawāʿid al-Fiqhīyah. Qum: Markaz-i Fiqhī  Aʾimah Aṭhār(AS). Chāp-i Duwwum, 2005/1383.
Fāżil Muwaḥidī Lankarānī, Muḥammad. Jāmiʿ al-Masāʾil. Qum: Amīr Qalam, Chāp-i Awwal, 2004/1425.
Fāżil Muwaḥidī Lankarānī. Muḥammad. Āyīn Kayfarī Islām. Qum: Markaz-i Fiqhī  Aʾimah Aṭhār (AS). Chāp-i Awwal, 2012/1390.
Fīrūzābādī, Muḥammad ibn Yaʿqūb. al-Qāmūs al-Muḥīṭ. Beirut: Dār Kutub al-ʿIlmīyya. Chāp-i Awwal, 1995/1415.
Fiyḍ Kāshānī, Muḥammad ibn Shāh Murtażā. Mafātīḥ al-Sharāʾiʿ. Tehran:  Madrisah-yi ʿĀlī Shayīd Muṭaharī, Chāp-i Awwal, 2017/1395.
Fiyḍ, ʻAlī Riżā. Ārāʾ Fiqhī Mulā Muḥsin Fiyḍ Kāshānī. Tehran:  Madrisah-yi ʿĀlī Shayīd Muṭaharī, Chāp-i Awwal, 2009/1387
Ghazālī, Muḥammad ibn Muḥammad. al-Mustaṣfā ʻIlm al-Uṣūl. Beirut: Dār Kutub al-ʿIlmīyya. Chāp-i Awwal, 1993/1413
Ghazālī, Muḥammad ibn Muḥammad. Shifāʾ al-Ghalīl fī Bayān al-Shabah wa al-Mukhīl wa Masālik al-Taʿlīl. Baghdād: Maṭbaʻa al-Irshād. 1970/1390.
Hāshimī Shāhrūdī, Maḥmūd. Farhang-i Fiqh Muābiq-i Mazhab-i Ahl-i Bayt(AS). Qum: Mūʾassisa Dāyrah al-Maʿārif-i Fiqh-i Islāmī bar Mazhab-i Ahl-i Bayt(AS). Chāp-i Awwal, 2004/1382.
Ḥujat Kuhkamarī, Muḥammad. Kitāb-i al-Bayʿ. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Duwwum, 1989/1409.
Ḥurr ʻĀmilī, Muḥammad ibn Ḥasan. Tafṣīl Wasāʾil al-Shīʻa ilā  Taīl Masāʾil al-Sharīʻa. Qum: Āl al-Bayt(AS) li-Iḥyāʾ al-Tūrāth. Chāp-i Sivum, 1995/1416.
Ḥusaynī  Sīstānī, ʿAlī. al-Rāfid fī ʻIlm al-Uṣūl. Bi Qalam Munīr Sayyid ʿAdnān Qaṭīfī, Qum: Maktab Āyat Allāh al-ʿUẓmā Sayyid Sīstānī. Chāp-i Awwal, 1994/1414.
Ḥusaynī Ḥāʾirī, Kāẓim. Fiqh al-ʻUqūd. Qum: Majmaʻ al-Fikr al-Islāmī. Chāp-i Sivum, 2007/1428.
Ḥusaynī ʿUbaydilī, Sayyid ʿAmīd al-Dīn ʿAbd al-Muṭalib. Kanz al-Fawāʾid fī Sharḥ Mushkilāt al-Qawāʿid. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Awwal, 1996/1416.
Ḥusaynī, Sayyid Muḥammad. al-Ijtihād wa al-Ḥayāt. Qum: al-Ghadīr li-l-Dirāsāt, s.d.
Ibn Abī Jumhūr. Muḥammad ibn ʿAlī. ʿAwālī al-Laʾālī al-ʿAzīzīyah fī al-Aḥādīth al-Dīnīyah. Qum: Sayyid al-Shuhadā(AS). Chāp-i  Awwal, 1983/1403.
Ibn ʻĀshūr, Muḥammad Ṭāḥir. Maqāṣid al-Sharīʻa al-Islāmīyya. Urdun: Dār al-Nafāʾis. Chāp-i Duwwum, 2000/1421.
Ibn Bābawayh, Muḥammad ibn ʻAlī. al-Muqniʿ. Qum: Payām Imām Hādī(AS). Chāp-i Awwal, 1995/1415.
Ibn Fahd Ḥillī, Aḥmad ibn Muḥammad. al-Muqtaṣar fī Sharḥ al-Mukhtaṣar. Mashhad: Āstānih al-Raḍawīya al-Muqadasah Majmaʻ Buḥūth al-Islāmīyya. Chāp-i Awwal, 1991/369.
Ibn Fāris, Aḥmad ibn Fāris. Muʿjam  Maqāyīs al-Lugha. Qum: Maktab al-Iʻlām al-Islāmī. Chāp-i  Awwal, 1984/1404.
Ibn Ḥanbal, Aḥmad ibn Muḥammad. Musnad Aḥmad ibn Ḥanbal. Beirut: al-Risālah. Chāp-i  Awwal, 1996/1416.
Ibn Ḥibbān, Muḥammad ibn Ḥibbān. al-Ṣaḥīḥ Ibn Ḥibbān. Beirut: al-Risāla. Chāp-i Duwwum, 1993/1414.
Ibn Idrīs, Muḥammad ibn Aḥmad. Mawsūʿat Ibn Idrīs al-Ḥilī. researched by Muḥammad Maḥdī Sayyid Ḥasan Mūsawī Kharsān, Qum: Dalīl-i Mā. Chāp-i  Awwal, 2009/1387.
Ibn Jamīʿ Ṣaydāwī, Muḥammad ibn Aḥmad. Muʿjam al-Shuyūkh. Beirut: al-Risālah, Chāp-i Awwal, 1985/1405.
Ibn Junayd Iskāfī, Muḥammad ibn Aḥmad. Majmūʻah Fatāwā Ibn al-Junayd.  Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Awwal, 1995/1416.
Ibn Mājih, Muḥammad ibn Yazīd. Sunan Ibn Mājih. Beirut: Dār al-Jīl, Chāp-i Awwal, 1997/1418.
Ibn Manẓūr, Muḥammad ibn Mukarram. Lisān al-ʿArab. Beirut: Dār al-Fikr. Chāp-i  Awwal, s.d.
Ibn Qayyim Jawzīyāh, Muḥammad ibn Abī Bakr. Iʿlām al-Muwaqqiʿīn ʿan Rabb al-ʿĀ lamīn. Beirut: Dār al-Kutub al-ʻIlmīyya. Chāp-i Awwal, 1996/1417.
Ibn Shuʻbah, Ḥasan  ibn ʻAlī. Tuḥaf  al-ʿUqūl ʿan Āl al-Rasūl )pbuh). Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Duwwum, 1985/1363.
Ibn Taymīyya, Aḥmad ibn ʻAbd al-Ḥalīm. Al-Siyāsah al-Sharʿīyah fī  Iṣlā al-Rāʻī  wa al-Raʻīyah. Beirut: Dar al-Maʿrifa, Chāp-i  Awwal, 1997/1418.
Jawharī, Ismāʻīl  ibn Ḥammād. al-Ṣiḥāḥ Tāj al-Lugha. Beirut: Dār al-ʻIlm, Chāp-i Sivum, 1984/1404.
Jazāyrī, Muḥammad Jaʻfar. Muntahā al-Dirāyah fī Tawḍīal-Kifāya. Qum: Dār al-Kitāb, Chāp-i Chāhārum, 1993/1413.
Kāshif al-Ghiṭāʾ, Jaʻfar ibn Khaḍir. Sharḥ al-Shaykh Jaʻfar alā Qawāʿid al-ʿAllāma ibn al-Muṭahar. Najaf: . al-Dhakhāʾir, Chāp-i Awwal, 2000/1420.
Khūʾī, Sayyid Abū al-Qāsim. Minhāj al-Ṣāliḥīn. Qum: Madīnah al-ʻIlm Āyat Allāh al-ʿUẓmā Khūʾī. Chāp-i Bist va Hashtum, 1990/1410.
Khumaynī, Rūḥ Allāḥ. Āyin Inqilāb Islāmī. Tehran: Mūʾassisah-yi Tanẓīm va Nashr-i Āsār-i  Imām Khumaynī. Chāp-i Awwal, 1967/1387.
Khumaynī, Rūḥ Allāḥ. Kitāb-i al-Bayʿ. Tehran: Mūʾassisah-yi Tanẓīm va Nashr-i Āsār-i  Imām Khumaynī. Chāp-i Awwal, 2000/1421.
Khuwānsārī Najafī, Mūsā. Munya al-Ṭālib fī Shrḥ al-Makāsib. Tehran: al-Maktaba al-Muḥammadīya, Chāp-i Awwal, 1954/1373.
Kulīnī, Muḥammad ibn Yaʿqūb. al-Kāfī. Qum: Mūʾassisah-yi ʻIlmī Farhangī Dār al-Ḥadīth. Chāp-i Awwal,  2009/1387.
Lajnat Fiqh al-Muʿāṣir. al-Fāʾiq fī Uṣūl. Qum: Markaz-i Mudīrīyat-i Ḥawzah-hā-yi ʻIlmīyya. Chāp-i Haftum, 2020/1442.
Majlisī, Muḥammad Bāqir ibn Muḥammad Taqī. Biḥār al-Anwār al-Jāmiʻa li-Durar Akhbār Aʾimma al-Aṭhār. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Tūrāth al-ʻArabī. Chāp-i Duvvum, 1983/1403.
Makārim Shīrāzī, Nāṣir. Anwār al-Uṣūl. Qum: Madrisah-yi Imām ʿAlī ibn Abī  Ṭālib (AS). Chāp-i Duwm, 2007/1428.
Makārim Shīrāzī, Nāṣir. Istiftāʾāt. Qum: Madrisah-yi Imām ʿAlī ibn Abī  Ṭālib (AS). Chāp-i Duwm, 2006/1427.
Mālik ibn Anas. al-Muwaṭṭaʾ(al-Riwāya al-Shaybānī). Cairo: Jumhūrīya Miṣr al-ʿArabīya  Wizārat-i al-Awqāf al-Majlis al-Aʿlā li-l-Shuʾūn al-Islāmīyya. Chāp-i Awwal, 1994/1414.
Maẓāhirī, Ḥusayn. Dars Khārij Kitāb-i al-Nikā. 2012/09/17; 1391/06/27.
Mīrzā-yi Qumī, Abū al-Qāsim ibn Muḥammad Ḥasan. al-Qawānīn al-Muḥkama fī al-Uṣūl.Chāp Ḥajarī. S.d.
ʾassisah Dāyra al-Maʿārif-i Fiqh Islāmī bar Mazhab Ahl-i Bayt(AS). Mawsūʿat al-Fiqh al-Islāmī Ṭibqa li-Mazhab-i Ahl-i Bayt(AS). Qum: Mūʾassisa Dāyra al-Maʿārif-i Fiqh Islāmī bar Mazhab Ahl-i Bayt(AS). Chāp-i Awwa,  2002/1423.
Mughnīyah, Muḥammad Javād. Al-Fiqh ʿalā al-Madhāhib al-Khamsah. Beirut: Dār al-Tiyār al-Jadīd. Chāp-i Dahum, 2000/1421.
Mughnīyah, Muḥammad Javād. Fiqh al-Imām Jaʿfar al-Ṣādiq. Qum: Anṣārīyān. Chāp-i Duvvum, 2001/1379.
Mughnīyah, Muḥammad Javād. Tafsīr-i al-Kāshif. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmī. Chāp-i Awwal, 2003/1424.
Muḥaqqiq Dāmād, Sayyid Muṣṭafā. Qawāʾid Fiqh )Bakhsh-i Madanī-Mālikīyat va Masʾūlīyat). Tehran: Markaz-i Nashr-i ʿUlum Islāmī. Chāp-i Davāzdahum. 2005/1384.
Muḥaqqiq Ḥillī. Jaʻfar ibn Ḥasan. al-Mukhtaṣar al-Nāfiʿ fī Fiqh al-Imāmīya. Qum: Maṭbūʻāt Dīnīya, Chāp-i Shishum, 1998/1376.
Muḥaqqiq Karakī, ʿAlī ibn Ḥusayn. Jāmiʿ  al-Maqāṣid fī Sharḥ al-Qawāʿid. Qum: Āl al-Bayt(AS) li-Iḥyāʾ al-Tūrāth. Chāp-i Duwwum,  1994/1414.
Muntaẓirī, Ḥusayn ʿAlī. Dirāsāt fī al-Makāsib al-Muḥarramah. Qum: Tafakur. Chāp-i Awwal,  1995/1415.
Murtaā Zabīdī, Muḥammad ibn Muḥammad. Tāj al-ʿArūs min Jawāhir al-Qāmūs. Beirut: Dār al-Fikr. Chāp-i Awwal, 1993/1414.
Musawī Khalkhālī, Muḥammad Mahdī. Fiqh al-Shiʻa: Kitāb; al-Khums. Qum: Dār al-Bashīr. Chāp-i Awwal,  1966/1385.
Musawī Khalkhālī, Muḥammad Mahdī. ākimīyat dar lslām. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī, Chāp-i Awwal, 2002/1380.
Muṣṭafavī, Sayyid Muḥammad Kāẓim. al-Qawāʿid Miʾat Qāʿidah Fiqhīyah Maʻnī wa Madrikan wa Mawridan. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Chāhārum. 2000/1421.
Nabawīyān, Sayyid Maḥmūd. Falsafih aq, Tārīkhchih va Mafhūm Ḥaq. Qum: Qum: Mūʾassisah-yi Āmūzish va Pazhūhīsh Imām Khumaynī, 2012/1390.
Najār, ʿAbd al-Majīd. Maqāṣid al-Sharīʻat bi-Abʻād Jadīdah. Beirut: Dār al-Gharb al-Islāmī, Chāp-i Duwwum, 2008/1429.
Narāqī, Aḥmad ibn Muḥammad Mahdī. ʿAwāʾid al-Ayām. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī.  Chāp-i Awwal, 1997/1375.
Narāqī, Aḥmad ibn Muḥammad Mahdī. Mustanad al-Shīʻa fī Aḥkām al-Sharīʻa. Qum: Āl al-Bayt(AS) li-Iḥyāʾ al-Tūrāth. Chāp-i Awwal, 1995/1415.
Nuʿmān, Jughaym. uruq al-Kashf ʿan  Maqāṣid al-Shāriʿ. Urdun: Dār al-Nafāʾis. Chāp-i Awwal, 2001/1422.
Pūrṣidqī, Riżā; Fāṭimah Qarīb Bulūk. "Taʾthīr Ḥaraj Istiqbālī dar Rāfiʿīyat Ḥukm". Mabānī Fiqhī Ḥuqūq Islāmī. Durih-yi 17, no. 2 autumn and winter 2024/1403.
Qazwīnī, ʿAlī Ismāʻīl. Risālah al-ʿAdālah. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Awwal, 1998/1419.
Raysūnī, Aḥmad. Naẓarīya al-Maqāṣid ʿinda al-Imām al-Shāṭibī. S.l. al-Maʿhad al- ʿĀlimī li-l-Fikr al-Islāmī, Chāp-i Awwal, 1995/1416.
Sabzawārī, Sayyid ʿAbd  al-Aʿlā. al-Muhadhdhab al-Aḥkām fī Bayān al-Ḥalāl wa al-Ḥarām. Qum: Sayyid ʿAbd  al-Aʿlā Sabzawārī, Chāp-i Chāhārum,1993/1413.
Ṣāfī, Luṭf Allāh. Jāmiʻ  al-Aḥkām. Qum: Daftar Tanẓīm va Nashr-i Āsār-i  Āyat Allāh al-ʿUẓmā Ṣāfī Gulpāygānī Chāp-i Chāhārum, 2007/1385.
Ṣāḥib Jawāhir. Muḥammad Ḥasan ibn Bāqir. Jawāhir al-Kalām fī Sharḥ Sharāyʿ al-Islām. Qum: Mūʾassisa Dāyrah Maʿārif  al-Fiqh al-Islāmī bar Mazhab Ahl-i Bayt(AS). Chāp-i Awwal, 2000/1421.
Shahīd Awwal, Muḥammad ibn Makkī. al-Qawāʾid wa al-Fawāʾid. Qum:  Maktaba Mufīd. S.d.
Shahīd Thānī, Zayn al-Dīn ibn ʿAlī.  al-Rawḍa al-Bahīya fī Sharḥ al-Lumʿa al-Dimashqīya. Qum: Dāwarī. Chāp-i Awwal, 1990/1410.
Shahīd Thānī, Zayn al-Dīn ibn ʿAlī. Masālik al-Afhām ilā Tanqīḥ Sharāʾiʿal-Islām. Qum: Mūʾassisa al-Maʿārif  al-Islāmīyya. Chāp-i Awwal,  1993/1413.
Shalabī, Muḥammad Muṣṭafā. Taʿlīl al-Aḥkām. Beirut: Dār al-Nahḍa al-ʿArabīya. Chāp-i Awwal, 1986/1406.
Shāṭibī, Ibrāḥīm ibn Mūsā. al-Muwāfaqāt. ʿArabistān: Dār Ibn ʿ Afān, Chāp-i Awwal, 1996/1417.
Shubayrī Zanjānī, Sayyid Mūsā. Kitāb-i Nikāḥ. Qum: Raʾypardāz. Chāp-i Awwal,  2003/1382.
Shushtarī, Mahdī; Ḥusayn Nāṣirīmuqadam. "Kārkird Maqāṣid Sharīʻat dar Tūsiʿih va Taʿmīq Fiqh Imāmīyah". Pazhūhishnāmah-yi Imāmīyah. Durih-yi 1, no. 1 (Shahrīvar 2016/1394): 99-114.
Ṭabarānī, Sulaymān ibn Aḥmad. al-Muʻjam al-Kabīr. Chāp-i Duwwum, Cairo: Ibn Taymīyyah, s.d.
Ṭabarsī. Faḍl ibn Ḥasan. Majmaʻ al-Bayān fī Tafsīr al-Qurān. Beirut: Dār al-Maʿrifa.  Chāp-i Duvum, 1988/1408.
Ṭabāṭabāyī Karbalāyī, ʿAlī ibn Muḥammad. Rīyāḍ Masāʾil. Qum: Āl al-Bayt(AS) li-Iḥyāʾ al-Tūrāth. Chāp-i Awwal, 1984/1404.
Ṭabāabāyī, Sayyid Muḥammad Ḥusayn. al-Mīzān fī Tafsīr al-Qurān. Beirut: Aʻlamī,  Chāp-i Sivum, 1973/1352.
Ṭaḥāwī, Aḥmad ibn Muḥammad. Sharḥ Maʿānī al-Āthār. Beirut: ʻĀlim al-Kutub, Chāp-i Awwal, 1993/1414.
Ṭaḥāwī, Aḥmad ibn Muḥammad. Shar Mushkil al-Āthār. Beirut: al- Risālah. Chāp-i Awwal, 1994/1415.
Ṭāʾī, Sarmad. "Muqāribāt fī al-Ijtihād wa Maqāṣid al-Sharīʻat ʻInd al-Shaykh Muḥammad Mahdī Shams al-Dīn". Majalla al-Ḥayāt al-Ṭayibah.  Durih-yi 5, no. 11 (2004/1382): 269-302. 
Taskhīrī, Muḥammad ʿAlī. "Fiqh Maqāṣidī va Ḥujjīyat ān bā Niqāh bi Shivih-yi Shahīd Ṣadr". Andīshih Taqrīb. Durih-yi 5, no. 18 (spring 2010/1388): 11-44.
Tirmidhī, Muḥammad ibn ʻsā. Sunan al-Tirmidhī. Cairo: Dār  al-Ḥadīth. Chāp-i Awwal, 1998/1419.
Ṭūsī, Muḥammad ibn Ḥasan. al-Istibṣār fī mā Ikhtalafa min al-Akhbār. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyya. Chāp-i Chāhārum,  1985/1363.
Ṭūsī, Muḥammad ibn Ḥasan. al-Khilāf. Qum: Mūʾassisa al-Nashr al-Islāmī. Chāp-i Awwal, 1987/1407.
Ṭūsī, Muḥammad ibn Ḥasan. al-Nihāya fī Mujarrad al-Fiqh wa al-Fatāwā. Beirut:  Dār al-Kitāb al-ʻArabī. Chāp-i Duvum, 1980/1400.
Ṭūsī, Muḥammad ibn Ḥasan. Tahdhīb  al-Aḥkām fī Sharḥ al-Muqniʿa. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyya. Chāp-i Chāhārum, 1986/1365.
Yazdī, Muḥammad Kāẓim ibn ʻAbd al-ʿAẓīm. Ḥāshīyah al-Makāsib. Qum: Ismāʻīlīyān, Chāp-i Chāhārum, 1990/1410.
Yūbī, Muḥammad Saʿd. Maqāṣid al-Sharīʻat al-Islāmīyya wa ʻAlāqatuhā bi-al-Adalda Sharʿīyah.  Rīyāḍ: Dār al-Hijrat, Chāp-i Awwal, 1994/1414.
 
Send comment about this article
Enter Name.
Enter a valid email address.
Enter a vaid affiliation.
Enter comments (At leaset 10 words)
CAPTCHA Image
Enter Security Code Correctly.

  • Receive Date 08 January 2025
  • Revise Date 03 May 2025
  • Accept Date 08 June 2025