Fiqh and Usul

Fiqh and Usul

Validation of the Justice Requirement in the Enjoiner of Good and Forbidder of Evil

Document Type : Original Article

Authors
1 Professor of Islamic Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Ph.D. Candidate in Islamic Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology, University of Tehran, Tehran, Iran
Abstract
The requirement of justice in the domain of enjoining good and forbidding evil is a significant jurisprudential issue that has long been a subject of scholarly deliberation. The central question of this study is whether justice is a necessary condition for the one who enjoins good and forbids evil. In this regard, three major perspectives have been proposed: some scholars do not consider justice a prerequisite and view this duty as a general obligation; others regard justice as a condition for obligation, restricting this duty to just individuals; and a third group considers justice not as a condition for obligation, but as a condition for the act itself, making its realization essential for implementation. Employing a descriptive-analytical method, this study examines the arguments supporting each of these perspectives and demonstrates that, first, justice is indeed a requirement for the execution of enjoining good and forbidding evil, and second, this justice is of a relative nature. That is, the enjoiner must be committed to the good they promote, and the forbider must abstain from the evil they prohibit. Accordingly, justice in this context is not absolute but is directly related to the subject of enjoining and forbidding. This interpretation, which aligns more coherently with both textual and rational evidence, provides a more precise understanding of the role of justice in obligations conditioned upon it.
Keywords
Subjects

قرآن کریم
ابن فارس، احمد. معجم مقاییس اللغه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی. چاپ اول، 1404ق.
ابن ‌منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب. بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع. چاپ سوم، 1414ق.
ابن‌ابی‌جمهور، محمد بن زین‌الدین. عوالی اللئالی. قم: دار سیدالشهداء للنشر. چاپ اول، 1405ق.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. الخصال. قم: جامعه مدرسین. چاپ اول، 1362.
ابن‌غضائری، احمد بن حسین. الرجال لابن الغضائری. قم: دارالحدیث. چاپ اول، 1380.
ابن‌قولویه، جعفر بن محمد. کامل الزیارات. نجف: المطبعه المبارکه المرتضویه. چاپ اول، 1356ق.
ابوحیان، محمد بن یوسف. البحر المحیط. بیروت: دار الفکر. چاپ اول، 1420ق.
اجتهادی، محمدعلی. نهایه المأمول فی شرح کفایه الاصول. قم: مطبعه الاسلامیه. چاپ اول، 1411ق.
استرآبادی، محمدامین. الفوائد المدنیه. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ دوم، 1426ق.
افندی، عبدالله بن عیسی‌بیگ. ریاض العلماء. بیروت: موسسه التاریخ العربی. چاپ اول، 1431ق.
امام خمینی، روح الله. تحریر الوسیله. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی. چاپ سوم، 1392.
ایروانی، علی. حاشیه المکاسب. قم: کتبی نجفی. چاپ دوم، 1379ق.
آخوند خراسانی، محمدکاظم. کفایه الاصول. قم: موسسه آل البیت لاحیاء التراث. چاپ اول، 1409ق.
آل‌کاشف‌الغطاء، محمدحسین. سوال و جواب. قم: موسسه کاشف الغطاء العامه. چاپ اول، بی‌تا.
بحرانی، یوسف بن احمد. الدرر النجفیه. بیروت: دار المصطفی (ص) لاحیاء التراث. چاپ اول، 1423ق.
بنیاد پژوهش‌های اسلامی. شرح المصطلحات الکلامیه. مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه. چاپ اول، 1415ق.
بیضاوی، عبدالله بن عمر. انوار التنزیل. بیروت: دار احیاء التراث العربی. چاپ اول، 1418ق.
تبریزی، جواد. ارشاد الطالب فی شرح المکاسب. قم: دارالصدیقه الشهیده (س). چاپ ششم، 1389.
تبریزی، جواد. دروس فی مسائل علم الاصول. قم: دار الصدیقه الشهیده (س). چاپ دوم، 1387.
جوهری، اسماعیل بن حماد. الصحاح. بیروت: دارالعلم للملایین. چاپ سوم، 1404ق.
حب الله، حیدر. فقه الامر بالمعروف و النهی عن المنکر. بیروت: موسسه الانتشار العربی. چاپ اول، 2014م.
حسینی حائری، کاظم. القضاء فی الفقه الاسلامی. قم: مجمع الفکر الاسلامی. چاپ دوم، 1423ق.
حسینی حائری،‌ کاظم.‌ ولایه الامر فی عصر الغیبه.‌ قم: مجمع الفکر الاسلامی. چاپ دوم، 1424ق.
حسینی عاملی، محمدجواد. مفتاح الکرامه. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ اول، 1419ق.
حکیم، محمدسعید. الکافی فی اصول الفقه. بیروت: دارالهلال. چاپ چهارم، 1428ق.
خوانساری، سید احمد. جامع المدارک. تهران: مکتبة الصدوق. چاپ دوم، 1355.
خوئی، سید ابوالقاسم. أجود التقریرات. قم: کتابفروشی مصطفوی. چاپ اول، بی‌تا.
خوئی، سید ابوالقاسم. الهدایه فی الاصول. قم: موسسه فرهنگی صاحب الامر (عج). چاپ اول، 1417ق.
خوئی، سید ابوالقاسم. فقه الشیعه. بی‌جا: بی‌نا. چاپ سوم، 1411ق.
خوئی، سید ابوالقاسم. موسوعه الامام الخوئی. قم: موسسه احیاء آثار الامام الخوئی. چاپ اول، 1418ق.
دیلمی، حسن بن محمد. ارشاد القلوب. قم: الشریف الرضی. چاپ اول، 1412ق.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دارالشامیه. چاپ اول، 1412ق.
روحانی، محمدصادق. فقه الصادق.  قم: آیین دانش. چاپ پنجم، 1435ق.
روضاتی، احمد. اجماعات فقهاء الامامیه. بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات. چاپ اول، 1432ق.
زبیدی، محمد بن محمد. تاج العروس. بیروت: دارالفکر. چاپ اول، 1414ق.
زمخشری، محمود بن عمر. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار الکتاب العربی. چاپ سوم، 1407ق.
سبحانی، جعفر. ارشاد العقول. قم: موسسه امام صادق علیه السلام. چاپ اول، 1426ق.
سبحانی، جعفر. الایضاحات السنیه للقواعد الفقهیه. قم: موسسه الامام الصادق (ع). چاپ اول، 1436ق.
سبزواری، محمدباقر. کفایه الفقه. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ اول، 1381.
سیدمرتضی، علی بن حسین. أمالی المرتضی. قاهره: دارالفکر العربی. چاپ اول، 1998م.
سیفی، علی اکبر. دلیل تحریرالوسیله (الامر بالمعروف و النهی عن المنکر). قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ اول، 1415ق.
شاهرودی، محمود. موسوعه الفقه الاسلامی المقارن. قم: موسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (ع). چاپ اول، 1432ق.
شبر، عبدالله. نخبه الشرحین. قم: انتشارات محبین. چاپ اول، 1425ق.
شرتونی، سعید. اقرب الموارد. تهران: دارالأسوه. چاپ اول، 1374.
الشریف‌الرضی، محمد بن حسین. نهج البلاغه. قم: هجرت. چاپ اول، 1414ق.
شمنی، احمد بن محمد. المنصف من الکلام. بی‌جا: ادب الحوزه. چاپ اول، بی‌تا.
شهیدی ‌تبریزی، میرفتاح. هدایه الطالب الی اسرار المکاسب. قم: دارالکتاب. چاپ اول، بی‌تا.
شیخ انصاری، مرتضی. مطارح الانظار. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). چاپ اول، 1428ق.
شیخ ‌بهایی، محمد بن حسین. الاربعون حدیثا. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ سوم، 1431ق.
شیخ‌حرعاملی، محمد بن حسن. وسائل الشیعه. قم: موسسه آل البیت. چاپ اول، 1409ق.
شیخ‌حرعاملی، محمد بن حسن. هدایه الامه. مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه. چاپ اول، 1414ق.
صدر، محمد. ماوراء الفقه. بیروت: دار الاضواء. چاپ اول، 1430ق.
صدر، محمدباقر. دروس فی علم الاصول. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ پنجم، 1418ق.
صدر، محمدباقر. مباحث الاصول. قم: دارالبشیر. چاپ اول، 1430ق.
طباطبایی قمی، تقی. مبانی منهاج الصالحین. قم: قلم الشرق. چاپ اول، 1426ق.
طبرسی، فضل بن حسن. مجمع البیان. تهران: ناصرخسرو. چاپ سوم، 1372.
طریحی، فخرالدین. مجمع البحرین. تهران: مکتبه المرتضویه. چاپ سوم، 1375.
طوسی، محمد بن حسن. المبسوط فی فقه الامامیه. تهران: مکتبه المرتضویه. چاپ سوم، 1387ق.
عراقی، ضیاءالدین. منهاج الاصول. بیروت: دارالبلاغه. چاپ اول، 1411ق.
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله. کنز العرفان فی فقه القرآن. تهران: مرتضوی. چاپ پنجم، 1373.
فاضل‌لنکرانی، محمد. تفصیل الشریعه (الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، الشفعه، الصلح). قم: مرکز فقه الأئمه الاطهار. چاپ اول، 1430ق.
فاضل‌لنکرانی، محمد. تفصیل الشریعه (کتاب الحج). بیروت: دارالتعارف للمطبوعات. چاپ دوم، 1418ق.
فاضل‌لنکرانی، محمد. دراسات فی الاصول. قم: مرکز فقه الائمه الاطهار. چاپ اول، 1388.
فخرالمحققین، محمد بن حسن. ایضاح الفوائد. قم: اسماعیلیان. چاپ اول، 1387ق.
فراهیدی، خلیل بن احمد. العین. قم: دارالهجره. چاپ دوم، 1409ق.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. القاموس المحیط. بیروت: دارالکتب العلمیه. چاپ اول، 1415ق.
فیومی، احمد بن محمد. المصباح المنیر. قم: دارالهجره. چاپ دوم، 1414ق.
قرشی، علی اکبر. قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه. چاپ ششم، 1371.
قمی، علی‌بن‌ابراهیم. تفسیر القمی. قم: دارالکتاب. چاپ سوم، 1404ق.
کلینی، محمد بن یعقوب. الکافی. تهران: درالکتب الاسلامیه. چاپ چهارم، 1407ق.
مجلسی، محمدباقر. بحارالانوار. بیروت: داراحیاء التراث العربی. چاپ دوم، 1403ق.
مجلسی، محمدباقر. مرآه العقول. تهران: دارالکتب الاسلامیه. چاپ دوم، 1363.
محقق اردبیلی، احمد بن محمد. زبده البیان. تهران: مکتبه المرتضویه. چاپ اول، بی‌تا.
محقق اردبیلی، احمد بن محمد. مجمع الفائده و البرهان. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ اول، بی‌تا.
محقق حلی، جعفر بن حسن. شرائع الاسلام. قم: اسماعیلیان. چاپ اول، 1408ق.
مروجی، علی. تمهید الوسائل. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ اول، 1410ق.
مظفر، محمدرضا. اصول الفقه. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ پنجم، 1388.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم. تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار. چاپ دوم، 1366.
منتظری، حسینعلی. دراسات فی ولایه الفقیه. قم: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیه. چاپ دوم، 1409ق.
موسوی خلخالی، محمدمهدی. الحاکمیة فی الاسلام. قم: مجمع الفکر الإسلامی. چاپ اول، 1383.
نجاشی، احمد بن علی. رجال النجاشی. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ اول، 1365.
نجفی، زین‌العابدین. «مفهوم‌شناسی واژه عدالت در فقه امامیه»، انسان‌پژوهی دینی، دوره9، ش28، اسفند 1391، 141 تا 170.
نجفی، محمدحسن. جواهرالکلام. قم: موسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (علیهم السلام). چاپ اول، 1421ق.
نوری همدانی، حسین. الامر بالمعروف و النهی عن المنکر بحوث فقهیه. قم: مهدی موعود (عج). 1434ق.
ورام، مسعود بن عیسی. مجموعه ورام. قم: مکتبه فقیه. چاپ اول، 1410ق.
هاشمی‌خوئی، میرزا حبیب الله. منهاج البراعه. تهران: مکتبه الاسلامیه. چاپ چهارم، 1400ق.
یزدی، محمدکاظم. العروه الوثقی. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ اول، 1421ق.
Send comment about this article
Enter Name.
Enter a valid email address.
Enter a vaid affiliation.
Enter comments (At leaset 10 words)
CAPTCHA Image
Enter Security Code Correctly.

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 12 December 2025

  • Receive Date 24 February 2025
  • Revise Date 03 August 2025
  • Accept Date 12 December 2025