عفو در حقوق کیفری ایران و بررسی فقهی آن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

مازندران

چکیده

عفو یکی از عوامل سقوط و یا تخفیف مجازات و نیز ابراز محبت و رأفت نسبت به محکومان است که از طرف عالی ترین مقام کشور و یا مرجع قانون گذاری اعطا می گردد. عفوی که از طرف عالی ترین مقام کشور اعطا می شود، عفو خصوصی و عفو دیگر عمومی نامیده می شود. کیفیت اعطای عفو در قوانین قبل از انقلاب پیش بینی شده بود. اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در قوانین جزایی مورد غفلت قرار گرفته است و فقط با تفسیر موسع از اصل71 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می توان به ظاهر اعطای عفو عمومی را در صلاحیت مجلس شورای اسلامی دانست. امروزه میان صاحب نظران در خصوص نوع عفو و کیفیت آن اختلاف نظر وجود دارد و هنوز این تردید وجود دارد، که آیا عفو اعطایی توسط عالی ترین مقام، از نوع عفو عمومی است یا خصوصی.
به موجب بند11 از اصل110 قانون اساسی و ماده 24 قانون مجازات اسلامی عفو باید با پیشنهاد رئیس قوه قضائیه و تایید مقام رهبری باشد و ماهیت قید«در حدود موازین اسلامی» در اصل و ماده مذکور در قوانین مدون تبیین نشده است و به ناچار باید به منابع معتبر فقهی و فتاوی مشهور فقها مراجعه کرد. از آنجا که تاکنون در خصوص موضوع عفو تحقیق جامع و مستقلی به عمل نیامده و در قوانین موضوعه نیز حدود اختیارات مراجع اعطا کننده عفو و همچنین انواع مجازات هایی که امکان عفو یا تخفیف در آنها وجود دارد مشخص نشده و یانواقص و کاستی های همراه می باشد، پژوهش صورت گرفته در این مقاله می تواند ابهام ها و اجمال های موجود در این موضوع را از میان ببرد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
نهج البلاغه
ابن منظور، جمال الدین محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت:دار صادر، الطبعه الاولی، 1997م.
خوئی، سید ابوالقاسم، مبانی تکملة المنهاج، نجف:مطبعةالادب، 1976م.
مرتضی الزبیذی، محمد، تاج العروس، بیروت:دار صادر، بی تا.