فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

تأملی در اعتبار یا عدماعتبار تقدیم سوگند تکمیلی بر ادای شهادت (موضوع تبصرۀ مادۀ 209 ق.م.ا و قسمت اخیر بند ب مادۀ 230 و تبصرۀ مادۀ 277 ق.آ.د.م)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
چکیده
مشروعیت قضاوت و اثبات دعاوی مالی با استناد به‌دلیل «یک شاهد و یمین» مورد وفاق فقیهان امامیه است، ولی در زمینۀ لزوم رعایت ترتیب میان اقامۀ شهادت و ادای سوگند میان فقیهان اختلاف‌نظر وجود دارد. آنان به‌طور مشهور نظریهٔ لزوم ترتیب و برخی دیگر، به‌ویژه فقیهان معاصر، نظریۀ عدم‌لزوم رعایت ترتیب را پذیرفته‌اند. قانونگذار در تبصرۀ مادۀ 209 قانون مجازات اسلامی و قسمت اخیر بند ب مادهٔ 230 و تبصرۀ مادۀ 277 قانون آیین دادرسی مدنی از نظریۀ مشهور پیروی نموده است. در این پژوهش که به‌روشِ توصیفی‌تحلیلی، موضوع را به بررسی گرفته، ضمن تبیین هریک از اقوال و تحلیل مستندات، به‌دلیلِ عدم‌‌کفایت ادلۀ قول مشهور و باتوجه‌به اطلاق روایات و دلایل دیگر، دیدگاه «عدم‌لزوم ترتیب» را به‌عنوان نظریۀ مختار برگزیده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

©2025 The author(s). This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0)

قرآن کریم
آخوند خراسانی، محمدکاظم‌بن‌حسین. کفایة الاصول. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌اول، 1409ق.
آشتیانی، محمدحسن‌بن‌جعفر. کتاب القضاء. قم: زهیر-کنگرهٔ علامه آشتیانی قدس سره. چاپ‌اول، 1425ق.
ابن براج، عبدالعزیز. المهذب فی الفقه. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌چهارم، 1406ق.
ابن‌ادریس، محمدبن‌احمد. السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌دوم، 1410ق.
ابن‌زهره، حمزةبن‌علی. غنیة النزوع الی علمی الأصول و الفروع. قم: مؤسسهٔ امام صادق(ع). چاپ‌اول، 1417ق.
ابن‌قدامه، عبدالله‌بن‌احمد. المغنی. ریاض: دار عالم الکتب. چاپ‌اول، 1417ق.
ابوالصلاح حلبی، تقی‌بن‌نجم. الکافی فی الفقه. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1406ق.
انصاری، مرتضی‌بن‌محمدامین. فرائد الاصول. قم: مجمع الفکر الاسلامی. چاپ‌پنجم، 1416ق.
بیهقی، احمدبن‌حسین. السنن الکبری. بیروت: دار الفکر. چاپ‌چهارم، 1419ق.
تبریزی، جواد. تنقیح مبانی الاحکام کتاب القضاء و الشهادات. قم: دار الصدیقة الشهیدة(س). چاپ‌اول، 1387.
توکلی، محمدمهدی. مختصر آیین دادرسی مدنی. تهران: مکتوب آخر. 1398.
حر عاملی، محمدبن‌حسن. تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌اول، 1409ق.
حسینی حائری، کاظم. القضاء فی الفقه الاسلامی. قم: مجمع اندیشهٔ اسلامی. چاپ‌اول، 1415ق.
حسینی عاملی، محمدجوادبن‌محمد. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1419ق.
خمینی، روح‌الله. تحریر الوسیلة. قم: دار العلم. چاپ‌اول، بی‌تا.
خوئی، ابوالقاسم. مبانی تکملة المنهاج. قم: مؤسسهٔ احیاء آثار امام خوئی(ره). چاپ‌اول، 1422ق.
روحانی، محمدصادق. فقه الصادق علیه‌السلام. قم: دار الکتاب-مدرسهٔ امام صادق(ع). چاپ‌‌اول، 1412ق.
سبحانی، جعفر. نظام القضاء و الشهادة فی الشریعة الإسلامیة الغراء. قم: امام صادق(ع). چاپ‌اول، 1418ق.
سلار دیلمی، حمزة‌بن‌عبدالعزیر. المراسم العلویة و الأحکام النبویة. قم: منشورات الحرمین. چاپ‌اول، 1404ق.
شهید اول، محمدبن‌مکی. اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة. بیروت: دار التراث-الدار الإسلامیه. چاپ‌اول، 1410ق.
شهید ثانی، زین‌الدین‌بن‌علی. الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: کتاب‌فروشی داوری. چاپ‌‌اول، 1410ق.
شهید ثانی، زین‌الدین‌بن‌علی. مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة. چاپ‌اول، 1413ق.
صاحب‌جواهر، محمدحسن‌بن‌‌باقر. جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی. چاپ‌هفتم، 1404ق.
طباطبایی یزدی، محمدکاظم. تکملة العروة الوثقی. قم: کتاب‌فروشی داودی، چاپ‌اول، 1414ق.
طباطبایی، علی‌بن‌محمد. ریاض المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌اول، 1418ق.
طوسی، محمدبن‌حسن. الخلاف فی الاحکام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1407ق.
طوسی، محمدبن‌حسن. المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة. چاپ‌سوم، 1387ق.
عراقی، ضیاء‌الدین. کتاب القضاء. قم: چاپخانه مهر، چاپ‌اول، بی تا.
علامه حلی، حسن‌بن‌یوسف. ارشاد الاذهان الی احکام الایمان. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌چهارم،1410ق.
فاضل لنکرانی، محمد. تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة. قم: مرکز فقهی ائمهٔ اطهار(ع). چاپ‌اول، 1429ق.
فاضل هندی، محمدبن‌حسن. کشف اللثام و الابهام عن قواعد الأحکام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1416ق.
فیض کاشانی، م‍ح‍م‍دب‍ن‌شاه‌م‍رت‍ض‍ی. مفاتیح الشرائع. قم: کتابخانهٔ آیت‌الله مرعشی نجفی قدس سره. چاپ‌اول، بی‌تا.
قانون آیین دادرسی مدنی
قانون مجازات اسلامی
کاشف‌الغطاء نجفی، حسن‌بن‌‌جعفر. انوار الفقاهه: کتاب القضاء. نجف: کاشف الغطاء. چاپ‌اول، 1422ق.
کنی، علی. تحقیق الدلائل فی شرح تلخیص المسائل: کتاب القضاء. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی. چاپ‌اول، 1399.
گلپایگانی، محمدرضا. کتاب القضاء. قم: دار القرآن الکریم. چاپ‌اول، 1413ق.
ماوردی، علی‌بن‌محمد. الحاوی الکبیر فی فقه مذهب الإمام الشافعی. بیروت: دار الفکر. چاپ‌سوم، 1414ق.
محقق حلی، جعفربن‌حسن. شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان. چاپ‌دوم، 1408ق.
محقق سبزواری، محمدباقربن‌محمدمؤمن. کفایة الاحکام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1423ق.
مرداوی، علی‌بن‌سلیمان. الإنصاف فی معرفة الراجح من الخلاف علی مذهب الإمام احمدبن‌حنبل. بیروت: دار الکتب العلمیة. چاپ‌دوم، 1418ق.
مظفر، محمدرضا. اصول الفقه. قم: اسلامی. چاپ‌پنجم، 1430ق.
مفید، محمدبن‌محمد. المقنعة. قم: کنگرهٔ جهانی هزارهٔ شیخ مفید(ره). چاپ‌اول، 1413ق.
مقدس اردبیلی، احمدبن‌محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان، قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1403ق.
مؤمن قمی، محمد. مبانی تحریر الوسیلة: القضاء و الشهادت. تهران: مؤسسهٔ تنظیم و نشر آثار امام خمینی قدس سره. چاپ‌اول، 1422ق.
نجفی گیلانى، میرزا حبیب الله. کتاب القضاء. قم: دار القرآن الکریم، چاپ‌اول، 1401ق.
نراقی، احمدبن‌محمدمهدی. مستند الشیعة فی احکام الشریعة. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌اول، 1415ق.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 03 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 02 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 07 آبان 1402