فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

بررسی فقهی و حقوقی مالکیت پسماندهای جامد شهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدهٔ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
امروزه هر شئ به‌ظاهر بی‌فایده‌ای که نمی‌تواند نیازهای مالک را پاسخ دهد و پسماند یا زباله تلقی می‌شود، می‌تواند کالایی ارزشمند و به‌تعبیری طلای کثیف یا سیاه محسوب شود. برخی از پسماندها پس از بازیافت به کالاهای ارزشمندی تبدیل می‌شوند؛ برخی از زباله‌ها برای سوختن و تولید انرژی در نیروگاه‌ها به کار گرفته شده و پسماندهای خوراکی ممکن است برای تولید کود و کمپوست استفاده شوند. پس از آنکه مالک پسماند از آن دست کشید و آن را در کنار سطل یا داخل زباله قرار داد، به‌طور معمول، نهاد متصدی که ممکن است شهرداری یا شرکت تابع آن باشد اقدام به جمع‌آوری پسماند می‌کند و گهگاه اشخاص دیگری اقدام به برداشتن برخی از زباله‌ها از سطل‌های مذکور می‌کنند. این امر ممکن است موجب بروز اختلاف و نزاع بین این اشخاص و مالک سطل‌های زباله شود. در سطح کلان‌تر نیز پس از جمع‌آوری زباله‌ها و انباشت و بازیافت، مسئلۀ مالکیت آن‌ها مطرح می‌شود. حقوق کشورمان فاقد مقرراتی در خصوص مالکیت پسماند است و باتوجه‌به خلأ قانونی و عدم‌پیشینۀ تحقیقی در این خصوص، حل اختلافات در سطح خرد و کلان نیازمند بررسی جامعی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

©2025 The author(s). This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0)

اصفهانى، محمدحسین. الإجارة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌دوم، 1409ق.
اصفهانى، محمدحسین. حاشیة کتاب المکاسب. قم: انوار الهدى. 1418ق.
انصاری، مرتضى‌بن‌محمدامین. کتاب المکاسب. قم: کنگرهٔ جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى. چاپ‌اول، 1415ق.
ایروانى، على. جمان السلک فی الإعراض عن الملک. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى. چاپ‌اول، 1406ق.
جزایرى، محمدجعفر. نظرة فی الحقوق، احکامها و اقسامها. منتشرشده در ضمن کتاب هدی الطالب فی شرح المکاسب. قم: دار الکتاب. چاپ‌اول، 1416ق.
جمعى از پژوهشگران. موسوعة الفقه الإسلامی طبقاً لمذهب اهل البیت(ع). زیرنظر سیدمحمود هاشمى. قم: مؤسسهٔ دایرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت(ع). چاپ‌اول، 1423ق.
حسینی حائرى، کاظم. فقه العقود. قم: مجمع اندیشهٔ اسلامى. چاپ‌دوم، 1423ق.
خمینى، روح‌الله. المکاسب المحرمة. قم: مؤسسهٔ تنظیم و نشر آثار امام خمینى. چاپ‌اول، 1415ق.
خمینى، روح‌الله. تحریر الوسیلة. نجف: الآداب. چاپ‌دوم، 1390ق.
خمینى، روح‌الله. توضیح المسائل (محشّى). قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌هشتم، 1424ق.
خوئی، ابوالقاسم. منهاج الصالحین. قم: مدینة العلم. چاپ بیست‌وهشتم، 1410ق.
شهیدی، مهدی. تشکیل قراردادها و تعهدات. تهران: مجد. چاپ‌دوم، 1380
شهید ثانى، زین‌الدین‌بن‌على. مسالک الأفهام الى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة. چاپ‌اول، 1413ق.
فخرالمحققین، محمدبن‌حسن. ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات. قم: اسماعیلیان. چاپ‌اول، 1387ق.
قزوینى، على موسوى. ینابیع الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1424ق.
کاتوزیان، ناصر. اموال و مالکیت. تهران: میزان. چاپ‌دوم، 1408ق.
محقق حلى، جعفربن‌حسن. شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان، چاپ‌دوم، 1408ق.
محقق داماد، مصطفی. قواعد فقه. تهران: مرکز نشر علوم اسلامى. چاپ‌دوازدهم، 1406ق.
مقدس اردبیلى، احمدبن‌محمد. مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌اول، 1403ق.
نائینى، محمدحسین. منیة الطالب فی حاشیة المکاسب. تهران: المکتبة المحمدیة. چاپ‌اول، 1373ق.
https://behroob.ir/articles/articles (دسترسی در 13/04/1402).
https://behroob.ir/articles/articles (دسترسی در 13/04/1402).
https://etojihi.com/composting-from-urban-waste (دسترسی در 13/04/1402).
https://www.zistonline.com/news/79135 (دسترسی در 13/04/1402).
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 04 فروردین 1402
  • تاریخ بازنگری 26 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 18 تیر 1402