فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

جایگاه قبول در وقف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران
2 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران
چکیده
قانون مدنی ایران در مادۀ 56، به‌صراحت وقف را جزو عقود به شمار آورده و برای تحقق آن در وقف خاص، قبول موقوف‌علیهم و در وقف عام، قبول حاکم را لازم دانسته است؛. این در حالی است که میان فقهای امامیه در خصوص لزوم قبول، دیدگاه‌های متفاوتی ازاین‌قرار پدید آمده است: اینکه وقف، ازجمله ایقاعات است و نیازمند قبول نیست؛ وقف، عقد به شمار می‌رود و برای تحقق آن، افزون ‌بر ایجاب، قبول ضروری است؛ قولی تفصیلی بدین بیان که وقف عام، ایقاع است و در آن قبول لازم نیست ولی در وقف خاص، قبول موقوف‌علیهم شرط صحت است. حاصل این نوشتار به روش تحلیلی‌توصیفی و با تکیه بر ابزار کتابخانه‌ای این است که وقف، ازجمله ایقاعات است و قبول در آن شرط نیست؛ ازاین‌رو توصیه می‌شود مادۀ 56 قانون مدنی در این باره بازخوانی و اصلاح شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

©2024 The author(s). This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0)

ابن‌ادریس، محمدبن‌احمد. السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى. قم: دفتر انتشارات اسلامى. چاپ‌دوم، 1410ق.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ دوم، 1413ق.
ابن‌براج، عبدالعزیزبن‌نحریر. المهذب. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌اول، 1406ق.
ابن حمزه، محمد بن علی. الوسیله الی نیل الفضیله. قم: انتشارات کتابخانه آیه الله مرعشی. چاپ اول، 1408ق.
ابن‌سعید، یحیی‌بن‌احمد. الجامع للشرائع. قم: مؤسسة سیدالشهداء العلمیة. چاپ‌اول، 1405ق.
ابن‌قدامه، عبدالله‌بن‌احمد. المغنی. قاهره: مکتبة القاهره. چاپ‌دوم، 1388ق.
آخوند خراسانی، محمدکاظم. کتاب فی الوقف. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ اول، 1413ق.
اراکى، محمدعلى. الخیارات. قم: مؤسسۀ در راه حق. چاپ‌اول، 1414ق.
اصفهانى، ابوالحسن. وسیلة النجاة مع تعالیق الإمام الخمینی. قم: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره). چاپ‌اول، 1422ق.
انصاری، زکریابن‌محمد. أسنى المطالب فی شرح روض الطالب. بی‌جا: دار الکتاب الإسلامی. بی‌تا.
انصاری، مرتضی‌بن‌محمدامین. کتاب المکاسب. قم: کنگرۀ جهانی بزرگداشت شیخ انصاری(ره). چاپ‌اول، 1415ق.
آبی، حسن‌بن‌ابیطالب. کشف الرموز فی شرح مختصر النافع. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌سوم، 1417ق.
باریکلو، علیرضا. اموال و حقوق مالی. تهران: سمت. چاپ‌دوم، 1394.
بحرانى، یوسف‌بن‌احمد. الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌اول، 1405ق.
تبریزى، جواد. ارشاد الطالب الى التعلیق على المکاسب. قم: اسماعیلیان. 1416ق.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. حقوق اموال، تهران: گنج دانش. چاپ‌اول، 1388.
جندی، خلیل‌بن‌اسحاق. مختصر الخلیل. قاهره: دار الحدیث. چاپ‌اول، 1426ق.
حسینی عاملى، محمدجوادبن‌محمد. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌دوم، 1419ق.
حکیم، محسن. منهاج الصالحین. بیروت: دار التعارف. چاپ‌اول، 1410ق.
حکیم، محمدسعید. منهاج الصالحین. بیروت: دار الصفوة. چاپ‌اول، 1415ق.
خویى، سید ابو القاسم. منهاج الصالحین. قم: نشر مدینة العلم. چاپ بیست و هشتم، 1410ق.
خمینى، روح‌اللّه. تحریر الوسیلة. قم: دار العلم. چاپ‌اول، بی‌تا.
روحانی، محمدصادق. منهاج الصالحین. بی‌جا: بی‌نا. بی‌تا.
سبزوارى، عبدالأعلى. مهذب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام. قم: المنار. چاپ‌چهارم، 1413ق.
سلار دیلمى، حمزة‌بن‌عبدالعزیز. المراسم العلویه فی الفقه و الاحکام النبویه. قم: منشورات الحرمین. چاپ‌اول، 1404ق.
سیستانی، سیدعلی. المسائل المنتخبه. قم: دفتر حضرت آیت‌الله سیستانى. چاپ‌نهم، 1422ق.
سیستانى، سیدعلى. منهاج الصالحین. قم: دفتر حضرت آیت‌الله سیستانى. چاپ‌پنجم، 1417ق.
شبیری زنجانی، موسی. المسائل الشرعیة. قم: الفقاهه. چاپ‌اول، 1428ق.
شهید اول، محمدبن‌مکى. الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌دوم، 1417ق.
شهید اول، محمدبن‌مکى. غایة المراد فی شرح نکت الارشاد. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌اول، 1414ق.
شهید اول، اللمعه الدمشقیه فی فقه الامامیه. بیروت: دارالتراث. چاپ اول، 1410ق.103.
شهید ثانی، زین‌الدین‌بن‌علی. الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: کتاب‌فروشی داوری. 1410ق.
شهید ثانى، زین‌الدین‌بن‌علی. حاشیة الإرشاد. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌اول، 1414ق.
شهید ثانى، زین‌الدین‌بن‌علی. مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیه. چاپ‌اول، 1413ق.
صاحب‌جواهر، محمدحسن‌بن‌باقر. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی. چاپ‌هفتم، 1404ق.
صافی گلپایگانی، لطف الله. هدایه العباد. قم: دار القرآن الکریم. چاپ اول، 1416ق.
صفایی، سیدحسین. اشخاص و اموال. تهران: میزان. چاپ‌بیستم، 1394.
طباطبایی، علی‌بن‌محمد. الشرح الصغیر فی شرح مختصر النافع. قم: کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی. 1409ق.
طباطبایی، علی‌بن‌محمد. ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل. قم: آل‌البیت(ع). 1418ق.
طباطبایی، محمدبن‌علی. کتاب المناهل. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌اول، بی‌تا.
طوسی، محمدبن‌حسن. المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریة. چاپ‌سوم، 1387ق.
طوسی، محمدبن‌حسن. النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى. بیروت: دار الکتاب العربی. چاپ‌دوم، 1400ق.
طوسى، محمدبن‌حسن. تهذیب الأحکام. تهران: دار الکتب الإسلامیة. چاپ‌چهارم، 1407ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف. تبصره المتعلمین فی احکام الدین. قم: موسسه چاپ و نشر وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. چاپ اول، 1411ق.
علامه حلی، حسن‌بن‌یوسف. تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة. قم: مؤسسۀ امام صادق(ع). چاپ‌اول، 1420ق.
علامه حلی، حسن‌بن‌یوسف. تذکرة الفقهاء. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌اول، 1414ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف. تلخیص المرام فی معرفه الاحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ اول، 1421ق.
علامه حلی، حسن‌بن‌یوسف. قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌اول، 1413ق.
علامه حلى، حسن‌بن‌یوسف. إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان. قم: دفتر انتشارات اسلامی. چاپ‌اول، 1410ق.
فاضل لنکرانی، محمد. تفصیل الشریعة. قم: مرکز فقهی ائمۀ اطهار(ع). چاپ‌اول، 1424ق.
فخرالمحققین، محمد، ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: موسسه اسماعیلیان. چاپ اول، 1387ق.
فقعانی، ابن طی. مسائل ابن طی. بی جا. بی نا. بی تا.
فیاض، محمد اسحاق. رساله توضیح المسائل. قم: انتشارات مجلسی. چاپ اول، 1426ق.
فیاض، محمد اسحاق. منهاج الصالحین. بی جا، بی نا. بی تا.
قرافی، احمدبن‌ادریس. الذخیره. بیروت: دار الغرب الإسلامی. چاپ‌اول، 1994م.
قطب‌الدین کندرى، محمدبن‌حسین. اصباح الشیعة بمصباح الشریعة. قم: امام صادق(ع). چاپ‌اول، 1416ق.
قمی، علی‌بن‌محمد. جامع الخلاف و الوفاق بین الامامیة و بین ائمة الحجاز و العراق. قم: زمینه‌سازان ظهور امام عصر(ع). چاپ‌اول، 1421ق.
کاتوزیان، ناصر. اموال و مالکیت. تهران: میزان. چاپ‌سی‌وسوم، 1390.
کاشف الغطاء نجفی، حسن‌بن‌جعفر. انوار الفقاهه؛ کتاب الوقف. نجف: کاشف الغطاء. 1422ق.
کاظمی، اسدالله‌بن‌اسماعیل. مقابس الأنوار. قم: آل‌البیت(ع). بی‌تا.
محقق حلی، جعفربن‌حسن. المختصر النافع فی فقه الإمامیة. قم: مؤسسة المطبوعات الدینیة. چاپ‌ششم، 1418ق.
محقق حلی، جعفربن‌حسن. شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان. چاپ‌دوم، 1408ق.
محقق کرکى، علی‌بن‌حسین. جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: آل‌البیت(ع). چاپ‌دوم، 1414ق.
مرداوی، علی‌بن‌سلیمان. الإنصاف فی معرفة الراجح من الخلاف. بی‌جا: دار احیاء التراث العربی. چاپ‌دوم، بی‌تا.
مفید، محمدبن‌محمد. المقنعة. قم: کنگرۀ جهانى هزارۀ شیخ مفید. چاپ‌اول، 1413ق.
مکارم شیرازی، ناصر. رسالۀ توضیح المسائل. قم: مدرسۀ امام علی(ع). چاپ‌دوم، 1424ق.
منتظری، حسینعلی. الأحکام الشرعیة علی مذهب اهل البیت(ع). قم: تفکر. چاپ‌اول، 1413ق.
میرزای قمی، ابوالقاسم. جامع الشتات فی اجوبه السوالات. تهران: موسسه کیهان. چاپ اول، 1413ق.
وحیدخراسانی، حسین. منهاج الصالحین. قم: مدرسۀ امام باقر(ع). چاپ‌پنجم، 1428ق.
یزدى، محمدکاظم‌بن‌عبدالعظیم. حاشیة المکاسب. قم: اسماعیلیان. چاپ‌دوم، 1421ق.
یوسف‌زاده، مرتضی. اموال و مالکیت. تهران: میزان. چاپ‌اول، 1394.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 06 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 18 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 09 آذر 1401