فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

نگاه انتقادی به دیدگاه عدمحجیت تقریر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
استاد سطوح عالی و پژوهشگر حوزهٔ علمیه خراسان
چکیده
تقریر معصوم، ارتباط تنگاتنگی با عدمِ‌ردع در سیرهٔ عقلا دارد؛ این تقریر، گاه بر فعل مکلف و گاه بر سیرهٔ عقلایی است. استدلال به سیره در مسائل مختلف اصولی و ابوابی از فقه معاملات کاربرد وسیعی یافته است. اصولیان دربارهٔ حجیتِ تقریر وحدتِ‌نظر یافته‌اند و رویکرد عدم‌حجیت تقریر دیدگاه بدیعی محسوب و در برابر این تسالم اصولی شکل گرفته است. در نوشتار حاضر که به‌منظور بررسی و نقد این رویکرد با روش کتابخانه‌ای و توصیفی‌تحلیلی تدوین شده، از یک سو گزاره‌هایی چون قبح القاء در مفسده و تفویت مصلحت و ادله‌ای مانند لزوم ارشاد جاهل و روایات لزوم تبلیغ شریعت و ازسوی‌دیگر، روایاتِ عدم‌وجوبِ جواب بر امام(ع) و دیگر ادله در نظامی هماهنگ، تفسیر شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

©2024 The author(s). This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0)

قرآن کریم
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. علل الشرائع‏. قم: کتاب‌فروشى داورى‏، 1385.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. عیون اخبار الرضا. تهران: جهان. 1378.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. کتاب من لایحضره الفقیه. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. 1413ق.
ابن‌بابویه، محمدبن‌على. التوحید. به‌تصحیح هاشم‏ حسینى. قم: مؤسسة النشر الإسلامی‏. 1398ق.
ابن‌بابویه، محمدبن‌على. الخصال. به‌تصحیح علی‌اکبر غفاری. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. 1362.
اصفهانی، ابوالحسن. وسیلة النجاة. حاشیهٔ سیدمحمدرضا گلپایگانی. ‌قم: چاپخانۀ مهر‌. 1393ق.
اصفهانى، محمدحسین. بحوث فی الأصول. ‏قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌دوم، 1416ق.
اصفهانى، محمدحسین. نهایة الدرایة فی شرح الکفایة. بیروت: آل‌البیت لإحیاء التراث‏. چاپ‌دوم، 1429ق.
برقى، احمدبن‌محمد. المحاسن‏. به‌تصحیح جلال‌الدین محدث.‏ قم‏: دار الکتب الإسلامیة. چاپ‌دوم، 1371ق.
تبریزى، جواد. ‌تنقیح مبانی العروة: کتاب الطهارة‌. قم: دار الصدیقة الشهیدة. 1426ق‌.
تبریزى، جواد. دروس فی مسائل علم الأصول. قم‏: دار الصدیقة الشهیدة. چاپ‌دوم، 1387.
تونی، عبدالله‌بن‌محمد. الوافیة فی اصول الفقه. قم: مجمع الفکر الإسلامی. چاپ‌دوم، 1415ق.
حسینی، سیدمحمدصادق. «حجیت سنت تقریری و دامنۀ آن»، نشریۀ فقیهانه. س3، ش9، 1397، 6تا35.
حمیرى، عبداللهبن‌جعفر. قرب الأسناد. قم: آل‌البیت. 1413ق.
خویی، ابوالقاسم. مصباح الأصول. به‌تقریر محمدسرور بهسودی. قم: مؤسسة احیاء آثار الإمام الخوئی، 1422ق.
خویی، ابوالقاسم. ‌مصباح الفقاهة. به‌تقریر محمدعلی توحیدی. بی‌جا: بی‌نا. بی‌تا.
خویى، ابوالقاسم. موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسۀ احیاء آثار الإمام الخوئی. 1418ق.
ذهنى تهرانى، محمدجواد. ترجمۀ علل الشرائع. قم: مؤمنین‏.1380.
شهیدی‌، محمدتقی. ابحاث اصولیة: تعارض الادلة. بی‌جا: بی‌نا. بی‌تا.
صدر، محمدباقر. بحوث فی علم الأصول. به‌تقریر محمود هاشمی شاهرودی. قم: مؤسسۀ دایرة المعارف فقه اسلامی. چاپ‌سوم،1417ق.
صدر، محمدباقر. دروس فی علم الأصول. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌پنجم، 1418ق.
صفار، محمدبن‌حسن. بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّى الله علیهم.‏ به‌تصحیح محسن کوچه‌باغى. قم:‏ مکتبة آیة‌الله المرعشی النجفی. چاپ‌دوم، 1404ق.
طباطبایی، محمدبن‌علی. مفاتیح الأصول. قم: آل‌البیت. 1296ق.
طباطبایى، محمدبن‌علی. کتاب المناهل. قم: آل‌البیت. بی‌تا.
طبرسى، حسن‌بن‌فضل. مکارم الأخلاق. قم‏: الشریف الرضى‏. چاپ‌چهارم، 1412ق.
طوسى، محمدبن‌حسن. الإستبصار فیما اختلف من الأخبار. به‌تصحیح حسن موسوى‏ خرسان. تهران: دار الکتب الإسلامیة. 1390ق.
طوسى، محمدبن‌حسن. العُدة فی اصول الفقه. قم: محمدتقی علاقه‌بندیان‏. 1417ق.
عراقی، ضیاءالدین. ‏نهایة الأفکار. به‌تقریرمحمدتقی بروجردی. ‏قم: مؤسسة النشر الإسلامی. چاپ‌سوم، 1417ق.
عراقى، ضیاءالدین. مقالات الأصول. قم: مجمع الفکر الإسلامی‏.1420ق.
علیزاده نوری، عطیه، حسین ناصری مقدم، علیرضا عابدی سرآسیا. «گونه‌های دلالت تقریر بر احکام شرعی»، فقه و اصول. س49، ش111، 1396، 51تا68.
علیزاده نوری، عطیه، حسین ناصری‌مقدم، علیرضا عابدی سرآسیا. «گونه‌شناسی تقریر در فقه مذاهب»، فقه و اصول. س46، ش99، 1393، 91تا116.
فائزی، محمد، رضا پورصدقی. «استنباط از سکوت معصوم، گونه‌ها و مؤلفه‌ها»، پژوهش‌نامۀ اصول فقه اسلامی. س2، ش2، 1398، 69تا88.
فیاض، محمداسحاق. ‌تعالیق مبسوطة على العروة الوثقى‌. قم: محلاتى‌. بی‌تا.
قمی، علی‌بن‌ابراهیم. تفسیر القمی. به‌تحقیق طیب موسوى جزائرى. قم: دار الکتاب‏. چاپ‌سوم، 1404ق.
قمى، ابوالقاسم. القوانین المحکمة فی الأصول. قم: احیاء الکتب الاسلامیة.1430ق.
کلانتری، علی‌اکبر. «تحلیل ‌و ‌تعریفی نو ‌از ‌تقریر ‌بر‌اساس ‌روایات ‌آن»، علوم حدیث. س19، ش73، 1393، 112تا126.
کمره‌ای، محمدباقر. ترجمۀ اصول کافی. قم: اسوه. چاپ‌سوم، 1375.
کلینى، محمدبن‌یعقوب. الکافی. به‌تحقیق علی‌اکبر غفاری. تهران: دار الکتب الإسلامیة. چاپ‌چهارم، 1407ق.
مظفر، محمدرضا. اصول الفقه. قم: اسلامی. چاپ‌پنجم،1430ق.
مفید، محمدبن‌محمد. الإختصاص. قم: المؤتمر العالمى لألفیة الشیخ المفید. 1413ق.
مقدس اردبیلى، احمدبن‌محمد. مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان. به‌تصحیح مجتبى عراقى، على‌پناه اشتهاردى، حسین یزدى اصفهانى‌. قم: مؤسسة النشر الإسلامى. 1403ق‌.
نعمانی، محمدبن‌ابراهیم‏. الغیبة للنعمانی‏. به‌تصحیح على‌اکبر غفارى. تهران‏: صدوق‏. 1397ق.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 26 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 23 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 13 اسفند 1401