فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

بررسی مضمونی روایت پیامبر(ص) در منع زن از خروج از منزل براساس نظریۀ موافقت روحی با قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، مشهد، ایران
2 دانشجوی دکتری مطالعات زنان دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
یکی از مسائل فقه زنان، منع زن از خروج از منزل توسط شوهر است که در بررسی فقهی اشتغال زنان نیز مورد نقد و تحلیل قرار می‌گیرد. در این جستار، مضمونِ یکی از احادیق نبویِ مرتبط باتوجه‌به نظریۀ موافقت روحی از آیت‌الله سیستانی مورد بررسی قرار می‌گیرد. آیت‌الله سیستانی برای اطمینان به صدور روایت، لزوم موافقت روحی مضمون روایت با اهداف شریعت را مورد توجه قرار می‌دهد. مضمون روایت منقول از پیامبر(ص) با اصل رفتار شایسته با زنان (معروف) و نیز کرامت انسانی به‌عنوان اهداف قرآنی سازگاری عرفی ندارد. در این میان به اشکالاتی نسبت به معاشرت به معروف و نیز نقش کرامت انسانی در فقه از حیدرحب الله پاسخ داده شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

قرآن کریم
آمدی، علی‌بن‌محمد. الإحکام فی اصول الأحکام. بیروت: دار الکتب العلمیة. 1424ق.
ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمیدبن‌‌هبة‌الله‌. شرح نهج البلاغة. قم: مکتبة آیة‌الله العظمی المرعشی النجفی(ره). بی‌تا.
ابن‌بابویه، محمدبن علی. کتاب من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی. 1413ق.
ابن‌تیمیه،احمد‌بن‎‌عبدالحلیم. الفتاوی الکبری. بیروت: دار القلم. 1407ق.
ابن‌عاشور، محمدطاهربن‌محمد. مقاصد الشریعة الإسلامیة. قطر: وزارة الأوقاف و الشؤون الإسلامیة. 1425ق.
ابن‌قدامه، ابومحمد موفق‌الدین. المغنی. بی‌جا: مکتبة القاهرة. 1388ق.
ادلبی، صلاح‌الدین‌بن‌احمد. منهج نقد المتن عند علماء الحدیث النبوی. قاهره: دار الفتح. 1434ق.
الهی خراسانی، علی. جستارهایی در مقاصد شریعت. تهران: نگاه معاصر. 1399.
امام‌الحرمین، عبدالملک‌بن‌عبدالله. البرهان فی اصول الفقه. بیروت: دار الکتب العلمیة. 1418ق.
انصاری، مرتضی‌بن‌محمدامین. فرائد الاصول. قم: مجمع الفکر الإسلامی. 1419ق.
ایازی، سیدمحمدعلی. اصل کرامت انسان به‌مثابهٔ قاعده‌ای فقهی. تهران: سرایی. 1400.
بحرانی، یوسف. الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. بی‌تا.
برقی، احمدبن‌محمد. المحاسن. قم: دار الکتب الإسلامیة. 1371 ق‌.
بوحناش، نورة. مقاصد الشریعة عند الشاطبی. بیروت: دار الامان. 1433ق.
تمدن، حمیدرضا. نقش‌یابی مقاصد شریعت در اجتهاد شیعی و جایگاه آن در نظام‌سازی فقهی. پایان‌نامهٔ دورهٔ کارشناسی‌ارشد. به‌راهنمایی حسینعلی سعدی.  تهران: دانشگاه امام صادق(ع). 1397.
تمدن، حمیدرضا، علی الهی خراسانی. حکم، سنت و شریعت: خوانشی از دیدگاه‌های اصولی آیت‌الله سیستانی. تهران: دانشگاه امام صادق(ع). 1399.
حب‌الله، حیدر. تعامل با دیگری: از گفت‌وگوی عقلانی تا کرامت انسانی. ترجمهٔ محمدرضا ملایی، مصطفی مهدوی. تهران: نگاه معاصر. 1402.
حب‌الله، حیدر. دراسات فی الفقه الاسلامی المعاصر. بی‌جا: بی‌نا. 1432ق.
حب‌الله، حیدر. فقه امر به معروف و نهی از منکر. ترجمهٔ علی الهی خراسانی، حسنعلی شیروی، محمدرضا ملایی. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی. 1396.
حسنی، اسماعیل. نظریة المقاصد عند الامام محمد الطاهر بن عاشور. فیرجینیا: المعهد العالمی للفکر اسلامی. 1426ق.
خادمی، نورالدین‌بن‌مختار. حقوق الانسان مقاصد الشریعة. قطر: ادارة البحوث و الدراسات الاسلامیة. 1431ق.
دمینی، مسفر عزم‌الله. مقاییس نقد متون السنة. ریاض: بی‌نا. 1404ق.
رفاعی، عبدالجبار. الدین و الکرامة الانسانیة. بغداد: الرافدین. 2022م.
الریسونی، احمد. نظریة المقاصد عند الامام الشاطبی. بی‌نا: الدار العالمیة للکتاب الإسلامی. 1412ق.
سبحانی، جعفر. الحدیث النبوی بین الروایة و الدرایة. قم: موسسهٔ امام صادق(ع). 1419ق.
سیستانی، سیدعلی. الرافد فی علم الاصول. به‌تقریر سیدمنیر قطیفی. قم: مکتبة آیة‌الله العظمى السید السیستانی. 1414ق.
سیستانی، سیدعلی. مباحث الحجج. به‌تقریر سیدمحمدعلی ربانی. رهیاب:www.taghrirat.net
سیستانی، علی. تعارض الادلة و اختلاف الحدیث. به‌تقریر سیدهاشم هاشمی. بی‌جا: بی‌نا. بی‌تا.
شاطبی،ابراهیم‌بن‌موسی. الموافقات فی اصول الشریعة. بیروت: دار الکتب العلمیة. بی‌تا.
شریف رضی، محمدبن‌حسین. نهج البلاغة. به‌تحقیق صبحی صالح. قم: مرکز البحوث الاسلامیة. ۱۳۷۴.
شمس‌الدین، محمدمهدی. «مجال الاجتهاد و مناطق الفراغ التشریعی»، مجلة المنهاج. ش3، زمستان1417ق، 81تا106.
صدر، محمدباقر. اقتصادنا. قم: بوستان کتاب. 1417ق.
صدر، محمدباقر. الاسلام یقود الحیاة. قم: المؤتمر العالمی للإمام الشهید الصدر. 1429ق.
ضاهر، یعقوب حسن. مسیرة الامام السید موسی الصدر. بیروت: دار بلال. چاپ‌دوم، 2014م.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. المیزان فی التفسیر القرآن. قم: مؤسسهٔ نشر اسلامی. بی‌تا.
طوسی، محمدبن‌حسن. اختیار معرفة الرجال (الرجال الکشی). مشهد: دانشگاه مشهد. 1409ق.
علاسوند، فریبا. زن در اسلام. قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان. چاپ‌اول، 1390.
غزالی،محمدبن‌محمد. المستصفی فی علم الاصول. قم: دار الذخائر. 1368ق.
فضل‌الله، سیدمحمدحسین. کتاب النکاح. به‌قلم جعفر ساخوری. بیروت: دار الملاک. 1417ق.
کلینی، محمد بن یعقوب. الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة. 1407ق.
کیلانی، عبدالرحمن‌بن‌ابراهیم. قواعد المقاصد عند الامام الشاطبی. دمشق: دار الفکر. 1421ق.
لحساسنة، احسن. الفقه المقاصدی عند الامام الشاطبی. قاهره: دار الاسلام. 1429ق.
محقق حلی، جعفربن‌حسن. معارج الأصول. قم: آل‌البیت. 1403ق.
مددی، سیداحمد. «جایگاه قرآن در فقاهت»، کاوشی نو در فقه اسلامی. ش62، دی 1388، 31تا56.
ملایی، محمدرضا. بررسی رویکرد فقه مقاصدی در کارایی نظام سیاسی. رسالهٔ دورهٔ دکتری. به‌راهنمایی احمد رهدار. قم: دانشگاه باقر العلوم. آذر1400.
ناصری مقدم، حسین، عباسعلی سلطانی. کرامت انسانی و فقه. مشهد: پژوهشکدهٔ مطالعات اسلامی. 1399.
نفیسی، شادی. «معیارهای نقد متن در ارزیابی حدیث»، مقالات و بررسی‌ها. دورهٔ 70، زمستان 80، 11تا44.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 20 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 10 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 23 مهر 1403