مسئلهی انصراف ازجمله پدیدههای تأثیرگذار درتفسیر نصوص شرعی وتحدید دایره دلالت الفاظ بهشمار میرود؛ پدیدهای که علیرغم نقش پررنگ آن در فرآیند استنباط، کمتر بهطور مستقل و نظاممند موردمطالعه قرار گرفته است. این رساله با عنوان {بازخوانی پرونده مناشی انصراف} کوشیده است بارویکردی تحلیلگرایانه و نقادانه، برای نخستینبار منشأهای گوناگون انصراف را بهصورت تفصیلی و مستقل بررسی کرده، چارچوبی روشمند برای تشخیص و ارزیابی آنها ارائه دهد.
پرسش اصلی این تحقیق آن است که منشأهای مؤثر در شکلگیری انصراف کداماند، و به چه میزان میتوان به آنها در فرآیند تحدید دلالت الفاظ اعتماد کرد؟ در پاسخ به این پرسش، نه منشأ اساسی برای تحقق انصراف استخراج و دستهبندی شده است؛ برخی ازاین مناشی یادرآثار اصولی بهندرت مطرح شدهاند و یا اساساً مورد توجه قرار نگرفتهاند، و برخی دیگر هرچند به اجمال ذکر شدهاند، اما واجد زوایای تحلیلی مهمی هستندم که نیازمندبازخوانی و تبیین دقیقترمیباشند.
روش تحقیق مبتنی است برتحلیل عرفی دربسترمباحث الفاظ، بااتکا بر منابع متقن اصولی ومطالعه تطبیقی آرای اصولیان متقدم و متأخر.دستاورد این پژوهش در وهله نخست، شناسایی و نظاممندسازی نه منشأ معتبر یا محتمل برای انصراف و تحلیل نواقص یا ابهامات هریک است؛ همچنین تفاوتهای بنیادین میان انصراف معتبر و غیرمعتبر درپرتو بررسیهای نوین بازشناسی شده است.
