تحلیل فقهی ظهور لعن در کاربست‌های قرآنی و روایی آن

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی حسینی‌فر ¹

طاهر علی‌محمدی ²

¹ استادیار، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

² دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

10.22067/jfiqh.2025.93311.1962

چکیده

از جمله مواد لغوی به کار رفته در آیات و روایات واژه لعن است. این ماده لغوی در موارد متعددی از خطابات شرعی استعمال شده است. فقهای امامیه در معنای ظاهر از این واژه و مشتقات آن آراء گوناگونی ارائه کرده‌اند. برخی از ایشان لعن را ظاهر در معنای جامع نهی تحریمی و نهی تنزیهی دانسته‌اند و برخی دیگر نیز نهی را ظاهر در تحریم دانسته، حرمت تکلیفی را از آن استفاده نموده‌اند. با استناد به کلام برخی از دانشمندان علم لغت، اختصاص لعن در کتاب الهی به محرّمات، حرمت شرعی لعن اهل ایمان، قلّت کاربرد ماده لغوی لعن در مکروهات و سیره و بنای عقلا، می‌توان ظهور لعن در تحریم را اثبات کرد. همچنین، در ظهور این ماده لغوی در تحریم، تفاوتی میان استعمال لعن، از سوی شارع، در قالب خبر یا انشاء نیست. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و با کاوش در منابع اسنادی فقه امامیه، به واکاوی مفهوم‌شناسی لعن پرداخته است و با تحلیل برخی موارد استعمال این واژه در کتاب و سنت، عبارات فقهای امامیه پیرامون این مفهوم را بررسی نموده است.

کلیدواژه‌ها

لعن

ظهور واژه لعن

تحریم

کراهت

موضوعات

• سایر

---