فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

رویکردهای عقلی و تحلیلی محقق عراقی در علم اصول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
چکیده
رویکردهای عقلی وتحلیلی از سه جهت درعلم اصول مهم است؛اولا ازجهت آنکه گاه مساله اصولی مبتنی برمبانی کلامی خاصی است وثانیابه جهت آنکه طبیعت برخی مسائل اصولی عقلی وتحلیلی است وثالثابه جهت کشف توافق یا تقابل رویکردعقلی و تحلیلی با رویکرداستظهاری درموارد خاص. پرسش اصلی آنست که محقق عراقی چگونه به داشتن چنین رویکردی ممتاز گشته است؟با جستجو درمیراث اصولی محقق عراقی دردوبخش می توان این امتیاز را اثبات کردنخست درطرح مبانی کلامی برای مباحث اصولی درمثل قاعده وجوب شکرمنعم وارتباط دادن آن به بحث استصحاب وبحث حجیت ظن ووجوب موافقت التزامی درباب علم اجمالی، طرح قاعده دفع ضرر محتمل و ارتباط آن باقاعده قبح عقاب بلا بیان، تفسیر اعتباریات که مرتبط به تفسیر وضع وتفسیرحکم است و درطرح قسم سومی برای قضایا به عنوان قضیه طبیعیه.اما بخش دوم یعنی درضمن خود مباحث اصولی این رویکرد رادرمثل حل معمای امکان تکلیف مشروط،فرق میان امر ونهی به لحاظ دلالت ، فرق میان تعبدی وتوصلی وسپس درفروعات علم اجمالی،تفسیر شرط متاخر ومقدمه واجب درپرتوی تفسیراعتباریات،صحت عبادات منهی،مفهوم شرط،حجیت اقسام سیره، استصحاب عدم ازلی وسرانجام درنقد و بررسی دیدگاههای دیگراصولیان و بالخصوص محقق نائینی می توان دید به نظر می رسددر معرفی مکتب یا منهج اصولی محقق عراقی این رویکرد مهمترین شاخصه باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

آملی لاریجانی ، صادق ، فلسفه علم اصول ، قم: نشر مدرسه علمیه ولی عصر ، اول ، 1394.
آملی، هاشم، بدائع الافکار فی الأصول : تقریر بحث الاستاذ الفقهاء و المجتهدین آیه الله العظمی الشیخ ضیاء الدین العراقی قدس سره، نجف: المطبعة العلمی، 1370.
بروجردی نجفی، محمدتقی، نهایه الافکار(تقریرات درس ضیاءالدین عراقی)، قم: دفتر انتشارات اسلامی، سوم، 1417.
حسینی لواسانی، سید حسن، نور الأفهام فی علم الکلام، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، 1435.
 
حلی، حسین، اصول الفقه، مکتبه الفقه و الاصول المختصه، قم: اول، 1432 .
خراسانی، محمدعلی، فوائد الاصول(تقریرات درس محمدحسین نائینی) همراه با تعلیفات آقاضیاء الدین عراقی و محقق شیخ رحمت الله اراکی، قم: نشر جامعه مدرسین، بی تا.
خوئی، ابوالقاسم، اجود التقریرات(تقریرات درس محمدحسین نائینی) ج 1 و 2، مطبعه العرفان، قم، بی تا.
سبحانی تبریزی، جعفر، محاضرات فی الإلهیات، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، 1421.
شریف مرتضی علم الهدی، علی بن حسین الموسوی البغدادی، الذخیرة فی علم الکلام، قم: مؤسسة النشر الاسلامی ،1431.
شهید صدر، سید محمدباقر، دروس فی علم الأصول؛ الحلقة الثالثة، قم: مجمع الفکر الاسلامی‌، چاپ اول، 1423.
عبدالساتر، حسن، بحوث فی علم الاصول(تقریرات درس شهید صدر)، نشر الدار الاسلامیه، بیروت، اول، 1417 ق.
عراقی ، ضیاءالدین ، روائع الامالی فی فروع العلم الاجمالی ، قم:  نشر جامعه مدرسین ،اول ،1414 ق .
عراقی، ضیاء الدین، مقالات الاصول، قم: مجمع الفکر الاسلامی، اول، 1414 ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف. نهج الحق و کشف الصدق، بیروت: دار الکتاب اللبنانی‌، 1981.
علامه حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الإعتقاد، بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، بی‌تا.
فرحی، سیدعلی، تحریر الاصول(تقریرات درس میرزاهاشم آملی)، قم: نشر مکتبه الداوری، اول، بی تا.
کرباسی ، محمد ابراهیم ، منهاج الاصول ، دوره 5 جلدی ، نشر دارلبلاغه ، اول ، بیروت ، 1411 ق .                                                                                                                         
نجم آبادی،ابو الفضل،الاصول (تقریرات نائینی و عراقی) نشر موسسه آیت الله العظمی بروجردی،اول ،قم ، 1380ش.
هاشمی شاهرودی، سیدمحمود، بحوث فی علم الاصول(تقریرات درس شهید صدر)، ج 1 تا 7، مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی، سوم، قم، 1417 ق.
 
 
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 آذر 1404

  • تاریخ دریافت 04 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 06 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 25 آذر 1404