سنجه های ارزیابی ملاک اهم: تحلیل هستی شناسانه و تطبیق با اسلوب اسم تفضیل

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد جلائی مقنیان

محمد حسین زارعی

دانش آموخته سطح چهار حوزه علمیه

10.22067/jfiqh.2025.91984.1910

چکیده

اولویت‌بندی تکالیف شرعی و تعیین «اهم» از میان احکام متزاحم، نیازمند شناخت دقیق ملاکات احکام است. صرف تمسک به ظهور ابتدایی نصوص، بدون در نظر گرفتن حقیقت ملاکات، می‌تواند منجر به خطا در تعیین اهمیت و چالش در تفسیر متون شود. به‌ویژه در مواردی که نصوص با استفاده از اسم تفضیل به مقایسه اهمیت تکالیف می‌پردازند و با فتاوای فقها و ارتکازات فقهی در تعارض هستند، ضرورت بازشناسی معیارهای ارزیابی کشف ملاک اهم آشکار می‌شود.

هدف این پژوهش، شناخت سنجه‌های ارزیابی کشف ملاک اهم با تأکید بر هستی‌شناسی ملاک در این کشف است. سؤال اصلی پژوهش این است که چگونه می‌توان کشف ملاک اهم را ارزیابی و صحت‌سنجی نمود تا از خطاهای ناشی از تفسیر ظاهری نصوص جلوگیری شود؟

روش تحقیق مبتنی بر تتبع و استقراء در روایات و تحلیل عقلی آن‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای است. این پژوهش با بررسی نمونه‌هایی از روایات مقایسه‌ای، به توجیه و تبیین معنای صحیح آن‌ها با در نظر گرفتن سنجه‌های ارزیابی پرداخته است.

این پژوهش نشان می‌دهد که درک صحیح ملاکات، برای تعیین «اهم» و تفسیر درست نصوص شرعی، ضروری است و صرفاً با تکیه بر ظاهر نصوص نمی‌توان به نتیجه قطعی رسید.

کلیدواژه‌ها

تزاحم

اهمیت

ملاک

مصلحت جعل

اشد

موضوعات

• اصول فقه

---