پژوهش حاضر با هدف بازخوانی و احیای نظریه «نفقه املاک» در فقه امامیه، به بررسی یکی از ابعاد کمتر پرداختهشده در اندیشه اسلامی یعنی تکلیف مالک به حفظ و نگهداری اموال میپردازد. این تکلیف که در چارچوب «مالکیت امانی» قابل تبیین است، اگرچه در ابواب مختلف فقهی مطرح شده، تاکنون بهصورت یک نظریه منسجم تدوین نگردیده است. مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بهرهگیری از منابع اصیل، به بازسازی ساختاری منظم از مبانی، ارکان و ضمانتاجراهای این تکلیف پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که نظریه مزبور بر دو رکن اصلی استوار است: نخست، تکلیف مطلق و مورد اجماع نسبت به اموال ذیروح (مانند حیوانات) که بر قاعده «حرمت روح» مبتنی است؛ دوم، تکلیف مقید به نگهداری اموال غیر ذیروح (مانند اراضی) که بر قواعدی چون «لاضرر» و «حرمت تضییع مال» بنا شده و محل اختلاف است. در هر دو مورد، نقش «حاکم شرع» در تضمین اجرا ضروری است. نتیجهگیری پژوهش بیانگر آن است که فقه امامیه ظرفیت قابل توجهی برای توسعه نظریه «مالکیت مسئولانه» و پاسخگویی به چالشهای حقوقی نوین در حوزههایی همچون حقوق محیط زیست، مدیریت شهری و میراث فرهنگی دارد.
