لغو تازیانه تعزیری: تلاقی مبانی فقهی و الزامات حقوق بشری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهدیه غنی زاده ¹

علی تولایی ²

¹ استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

² دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه یزد، یزد، ایران

10.22067/jfiqh.2026.97596.2141

چکیده

امروزه یکی از مجازات های محکوم از منظر قواعد حقوق بشری، مجازات تازیانه است که علیرغم بازتاب منفی آن در مجامع جهانی، در برخی کشورها همچنان اجرا میشود. با توجه به آنکه اغلب این کشورها، جوامع اسلامی می‌باشند و غالباً تازیانه را به نحو تعزیری اجرا می‌کنند، این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی در صدد بررسی ضرورت لغو مجازات تازیانه تعزیری را از منظر مبانی فقهی و الزامات حقوق بشری است. یافته ها حاکی از آن است که از منظر فقهی این مجازات از چند جهت فاقد مشروعیت است. اولاً بر خلاف جامعه صدر اسلام در جامعه کنونی با توجه به ظرفیت وجودی بشر امروزی، تازیانه دیگر تحت عنوان مجازات، تعریف نمی گردد، بلکه شکنجه ای است که درد آن نوعاً غیر قابل تحمل می باشد. ثانیاً بر خلاف گذشته، امروزه تازیانه، مجازاتی معقول و متعارف نیست بلکه نوعی اهانت به حیثیت و شأن انسانی می باشد. ثالثاً در عصر حاضر، تازیانه قابلیت تامین اهداف شرعی مجازات را ندارد. رابعاً مجازات تازیانه در شرایط کنونی عاملی برای وهن دین و تنفیر از اسلام به شمار می رود. لذا مطابق قاعده «التعزیر بما یراه الحاکم» لازم است جوامع اسلامی، در جهت لغو این مجازات و جایگزین نمودن تعزیرات مناسب، اقدام نمایند.

کلیدواژه‌ها

تازیانه

تعزیر

اسلام

حقوق بشر

موضوعات

• فقه جزایی

---