نقد و بررسی مستندات لفظی شرطیت مرد بودن در مرجع تقلید

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

علی میرزایی

سطح ۴ فقه و اصول حوزه علمیه قم، استاد سطوح عالیه حوزه علمیه قم

10.22067/jfiqh.2026.98098.2160

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی و نقد بنیادهای لفظی مطرح ‌شده برای اثبات اشتراط ذکوریت در مرجع تقلید، در فقه امامیه می‌پردازد. با توجه به تحولات اجتماعی و فقهی معاصر، ضرورت بازنگری در مبانی سنتی این شرط احساس شده است. هدف اصلی، ارزیابی دقیق سندی و دلالی مهم‌ترین ادله لفظی مورد استناد موافقان شرط مرد بودن و تبیین میزان کفایت آن‌ها در اثبات مدعاست. بررسی دقیق این ادله، زمینه را برای بازنگری در مبانی فقهی مربوط به حدود دخالت جنسیت در منصب‌های علمی و فقهی فراهم کرده است. نتایج تحلیل‌ها نشان داده است که ادله لفظی مذکور، به دلیل اشکالات سندی (مانند ارسال و ضعف راویان)، و دلالی (نظیر عدم تلازم موضوعی میان قضاوت و مرجعیت، و شمول الفاظ مشترک)، فاقد دلالت قطعی بر حصر مرجعیت در مردان هستند. در نتیجه، این پژوهش استنتاج می‌کند که اشتراط ذکوریت در مرجع تقلید، از منظر ادله لفظی، فاقد پشتوانه قوی و قطعی است.

کلیدواژه‌ها

ادله لفظی

اشتراط ذکوریت

آیه قوام

آیه درجه

مرجع تقلید

موضوعات

• اصول فقه

---