هرمنوتیک خطابی و نقش مباحث تفسیری دانش اصول فقه در حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری تهران

چکیده

از هم-افزایی هرمنوتیک فلسفی گادامر و منطق خطابی پرلمان، الگویی در روش‌شناسی دانش حقوق ظهور یافته که می‌توان از آن به هرمنوتیک خطابی یاد کرد. بر اساس این الگو، در رسیدگی‌های قضائی، عدالت یک مفهوم راهنما برای اشراق نتیجه بر دل مفسر است که در یک تبادل مکالمه باز فهم می‌شود و در شرایط نامشخص، اقناع وجدان مخاطبان متعارف، معیار تشخیص آن است. بعد از فهم هرمنوتیکی نتیجه، کار حقوق‌دان چیزی جز توجیه آن با ابزارهای خطابی برای اقناع مخاطبان نیست تا باور کنند او تصویری اجتناب‌ناپذیر از واقعیت ارائه می‌دهد. در این الگو بکارگیری آداب تفسیری دانش اصول فقه که در آن ماده‌ی قضایا در نتیجه‌گیری استدلال مداخله‌ای ندارد، پذیرفته نمی‌شود. چون شکل‌گیری این الگو بر پایه پرسمان اعتباریات در علوم انسانی بوده است، تلاش شده، به روشی توصیفی – تحلیلی بر پایة نظریة ادراکات اعتباری فیلسوفان مسلمان، پیش‌شرط‌های طرح شده برای پذیرش این الگو در حقوق ایران، ارزیابی شود و کاربرد اصول‌فقه که روش‌‏شناسی کشف اعتبارات شارع است و مباحث تفسیر الفاظ آن، چیزی جز تبیین سنت و بنای عقلا نیست که نقطة شروع فهم و یکی از عناصر تشکیل‌دهنده افق ذهن مفسر و افق معنایی متن و از نقاط امتزاج این دو افق است،در حقوق تبیین شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 آبان 1401
  • تاریخ دریافت: 14 مهر 1399
  • تاریخ بازنگری: 01 اردیبهشت 1400
  • تاریخ پذیرش: 18 تیر 1400