مفهوم «غبطه» و سازکارهای تشخیص آن در امور مولی‌علیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، تهران ایران

2 دانشجوی دکتری تخصصی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، تهران ایران

10.22067/jfiqh.2022.75406.1305

چکیده

صرف‌نظر از عدم اشتراط غبطه در برخی تصرفات ولی، همچون: امور ناظر به شئون ولی؛ پرداخت هزینه معیشت، تحصیل و...،  بنا بر نظر مشهور فقهای مسلمان، تصرفات ولی در امور مولی علیه، مشروط به رعایت غبطه اوست. بااین‌وجود، مرزانگاری میان مفهوم «غبطه» و واژه‌های همسو و سازوکار تشخیص آن در متون فقهی چندان روشن نیست. یافته­های پژوهش حاضر که با استفاده از روش تحلیل توصیفی و به استناد منابع کتابخانه‌ای انجام شده، نشان می­دهد که «غبطه» از نظر فقهی مفهومی هم‌عرض با «مصلحت» و ناهمسو با «منفعت» داشته، شرط واقعی در تصرفات ولی است. رعایت غبطه در تمام تصرفات مالی و غیر مالی ولی معتبر بوده، تشخیص و تطبیق آن در امور مولی علیه با نهادی است که زیرساخت‌های مختلف لازم برای چنین تشخیصی را در اختیار دارد. در صورت بروز تزاحم میان مصالح، عملی که متضمن مصلحت قطعی، بلندمدت و دربرگیرنده مصالح دنیوی و اخروی مولی‌علیه است اولویت پیدا می­کند. بهترین سازوکار برای تشخیص رعایت غبطه مولی علیه، تضمین حفظ حقوق وی با اقدام ولی است؛ حقوقی که برای آگاهی از آن‌ها می‌توان به آموزه‌های دینی، قوانین موضوعه و اسناد بین‌المللی رجوع کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


CAPTCHA Image

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 21 خرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 30 بهمن 1400
  • تاریخ بازنگری: 20 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش: 21 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 21 خرداد 1401