تحلیل و نقد ماده 435 قانون مجازات اسلامی در خصوص لزوم دیه و مسئول پرداخت آن در فرض مرگ طییعی و خودکشی قاتل

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

یزدان طاهرآبادی

مدرس سطح عالی حوزه علمیه قم، پژوهشگر موسسه عالی فقه و علوم اسلامی

10.22067/jfiqh.2025.92454.1930

چکیده

از سوالات مهم پیرامون ماده 435 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 شمول یا عدم شمول آن نسبت به خودکشی و مرگ طبیعی است.در صورتی که ماده شامل آن دو شود، ابتدا جانی ضامن است و در صورتی که مالی نداشته باشد، عاقله و در فرض نبود عاقله یا عدم توانایی مالی آنها، بیت المال مسئول پرداخت دیه است. در روایات نسبت به مسئول پرداخت دیه در فرض فوت یا حتی فرار قاتل اظهار نظر شده است و در برخی ترتیب ذکر شده اختیار شده است. اما در روایات و قانون نسبت به خودکشی و مرگ طبیعی اظهار نظر صریح نشده است و روشن نیست آیا همان ترتیب در فوت را می‌توان در فرض خودکشی و مرگ طبیعی قاتل پذیرفت؟ این اثر در چارچوب دانش فقه و با روش تحلیلی و با هدف کشف مسئول پرداخت دیه در فرض خودکشی و مرگ طبیعی و با رویکرد تحلیل و نقد نظریه قانونگذار در ماده 435 قانون مجازات اسلامی مساله را واکاوی کرده است.یافته‌های پژوهش حکایت دارد که ماده قانونی و روایات گرچه شامل خودکشی می‌شود برخلاف مرگ طبیعی، اما با این وجود ترتیب ذکر شده در ماده قانونی که مستفاد از برخی روایات است، صحیح نمی‌باشد و بیت المال ضامن نیست.

کلیدواژه‌ها

خودکشی

مرگ طبیعی

لا یبطل دم امرء مسلم

ماده 435 قانون مجازات اسلامی

دیه

موضوعات

• فقه جزایی

---