گسترش هوش مصنوعی، پرسش از امکان جایگزینی آن با مجتهد و مشروعیت تقلید از فتاوای هوشمند را در فقه امامیه مطرح کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مبانی فقهی مرجعیت علمی هوش مصنوعی و ارزیابی شمول ادله جواز تقلید بر آن انجام شده است. این تحقیق با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و تکیه بر منابع کتابخانه‌ای، به واکاوی ماهیت اجتهاد و ادله قرآنی، روایی، سیره عقلا و فقه مقاصدی در باب تقلید می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اجتهاد صرفا فرایندی محاسباتی نبوده و آمیخته با ابعاد انسانی و فهم عرفی است. همچنین، تحلیل ادله نشان می‌دهد که تعمیم جواز تقلید به هوش مصنوعی از طریق ابزارهای اصولی مانند تنقیح مناط، الغای خصوصیت و مصلحت مقاصدی امکان‌پذیر نیست؛ زیرا نصوص شرعی و مقاصد هدایتی آن‌ها، ظهور در خصوصیت واسطه انسانی مسئول و واجد ایمان دارند. در نتیجه، تقلید از خروجی هوش مصنوعی فاقد مشروعیت فقهی بوده و این فناوری تنها می‌تواند به عنوان ابزاری در خدمت استنباط فقیه انسانی قرار گیرد.
مهرابی گلناآبادی، رضا. (1405). واکاوی ادله جواز تقلید و شمول یا عدم شمول آن نسبت به هوش مصنوعی. (e48927). فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)، ()، e48927 https://doi.org/10.22067/jfiqh.2026.98962.2192
MLA
مهرابی گلناآبادی، رضا. "واکاوی ادله جواز تقلید و شمول یا عدم شمول آن نسبت به هوش مصنوعی" .e48927 ، فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)، ، 1405، e48927. doi: 10.22067/jfiqh.2026.98962.2192
HARVARD
مهرابی گلناآبادی، رضا. (1405). 'واکاوی ادله جواز تقلید و شمول یا عدم شمول آن نسبت به هوش مصنوعی'، فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)، (), e48927. doi: 10.22067/jfiqh.2026.98962.2192
CHICAGO
مهرابی گلناآبادی، رضا، "واکاوی ادله جواز تقلید و شمول یا عدم شمول آن نسبت به هوش مصنوعی." فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)، (1405): e48927, doi: 10.22067/jfiqh.2026.98962.2192
VANCOUVER
مهرابی گلناآبادی رضا. واکاوی ادله جواز تقلید و شمول یا عدم شمول آن نسبت به هوش مصنوعی. JFU. 1405;():e48927. doi: 10.22067/jfiqh.2026.98962.2192
