بررسی فقهی صحّت و مشروعیت غسل مکانیزۀ اموات در فقه امامیه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مسعود رازقی ¹

حمیدرضا کامل نواب ²

¹ طلبه مدرسه علمیه عالی نواب

² استادیار گروه فقه و حقوق دانشگاه شهید مطهری

10.22067/jfiqh.2026.96822.2115

چکیده

با گسترش فناوری‌های بهداشتی و بروز بیماری‌های واگیر، استفاده از دستگاه‌های مکانیزه برای تغسیل اموات مطرح شده است؛ اما ماهیت عبادی و توقیفی غسل میّت، پرسش‌هایی فقهی درباره مشروعیت این شیوه پدید آورده است. هدف این پژوهش، بررسی جواز فقهی غسل مکانیزه میّت در فقه امامیه و پاسخ‌گویی به مهم‌ترین اشکالات مطرح در این زمینه است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر گردآوری و تحلیل فتاوا و دیدگاه‌های فقهای معاصر، تطبیق مبانی اصولی و بررسی ادله نقلی و عقلی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در شرایط عادی، هرگاه انتساب عمل به فاعل مختار (غسّال یا اپراتور)، امکان تحقق نیت و قصد قربت، رعایت کیفیت شرعی غسل و حفظ کرامت میّت احراز گردد، استفاده از دستگاه مکانیزه مانع شرعی نخواهد داشت. همچنین در شرایط اضطراری، مانند شیوع بیماری‌های واگیردار یا حوادث گسترده، مشروعیت غسل مکانیزه با استناد به قواعد فقهیِ ضرورت، نفی حرج، حفظ نفس محترمه و رعایت مصالح عمومی مسلمانان تقویت می‌شود. بر این اساس، استفاده از دستگاه‌های مکانیزه در تغسیل اموات، در چارچوب ضوابط شرعی و تحت نظارت انسانی، با مبانی فقه امامیه سازگار بوده و می‌تواند در سیاست‌گذاری غسّال‌خانه‌ها و تدوین استانداردهای فنی ـ شرعی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

غسل مکانیزه اموات

غسل میّت با دستگاه

حفظ کرامت میّت

مصلحت عمومی

موضوعات

• فقه عبادی

---